هلاكو خان ( 64 - 1253 م . ) از قراقروم به خراسان آورده شدند .
از نشيب به سمت فتحآباد روان شديم و سپس بعد از عبور از گردنهاى در ارتفاع 1875 مترى ، سه ميل ديگر پيش رفته و 300 متر از ارتفاع ما كاسته شد تا به دهكدهء بام رسيديم . كوههايى كه در سه يا چهار ميل شمال بام قرار داشتند به شاه جهان موسوم بودند و به نظر مىرسيد كه اين نام كلا به تمامى اين رشته اطلاق مىشود .
براساس آنچه در يادداشتهاى سفر سال 1867 م . شاه آمده است . ناحيه بام وصفىآباد « 1 » توسط رشتهكوه جهان ارغيان از قوچان جدا مىگردد . دامنهء شمالى اين رشته در اشغال كردهاى زعفرانلو و دامنهء جنوبى آن در اختيار تركهاى بغايرى است .
تمام آنچه را كه ما توانستيم در مورد كلمهء ارغيان دريابيم اين بود كه ، اين نام به شهرى در پاى كوههاى واقع در سه يا چهار ميلى بام اطلاق مىشده است . دربارهء مكانى كه اكنون دهكدهء جهان « 2 » قرار دارد . صنيع الدوله توضيحات بيشترى را به قرار زير به دست مىدهد :
« گفته مىشود كه بر فراز كوه شاهجهان دو مقبره يكى بنام شاهجهان و ديگرى جهان ارغيان قرار دارد و از آنجا كه مقبرهء شاهجهان كمى به طرف دانهء شمالى و مقبرهء جهان ارغيان كمى به طرف دامنهء جنوبى واقع شده است . اين دو دامنه يعنى دامنهء شمالى و جنوبى اين رشتهكوه نيز به ترتيب شاهجهان و جهان ارغيان ناميده مىشود . »
حالا اين حرفها تا چه حد صحت داشته باشد من نميدانم . فقط همين بس كه رشتهكوه شاهجهان از كوه آلاداغ كه بر روى نقشه علامت زده شده است جدا بوده و خود رشتهء مستقلى است .
هنوز مدت زمانى از ورودم به بام نگذشته بود كه شخصى پيش من آمده و پيشنهاد
هامش
( 1 ) - بام وصفىآباد در تقسيمات چندين سال قبل يكى از بخشهاى شهرستان اسفراين قلمداد گرديد .
( فرهنگ آباديهاى كشور ، جلد 21 ) . در صورتى كه در فرهنگ جغرافيائى ايران جلد نهم از محالات سبزوار آمده است . در دوره قاجاريه با اسفراين و جوين تشكيل حكومت ثلاث را ميداده است . بعدها قسمتى از اسفراين ضميمه بجنورد گرديد و بام و صفىآباد و جوين به سبزوار ملحق شد . قسمت شمالى اين بخش را كوه شاهجهان دربرگرفته و در غرب آن اسفراين واقع شده است و از سمت جنوب با جوين و از طرف شرق با سرولايت نيشابور همسايه است . اوايل دوران قاجاريه مردان قدرتمند همچون اللهيار خان قليچى و سعادت قلى خان بغايرى بر اين نواحى حكومت ميكردهاند كه حكومت مركزى از قدرت آنان هميشه در بيم و هراس بوده است . م .
( 2 ) - جهان ، دهى از دهستان بام شهرستان اسفراين است . فرهنگ آباديهاى كشور ، جلد 21 .