بىشك رفتن به اين قله در فصل بهار بسيار لذتبخش بوده و باعث انبساط روح مىگردد . « 1 »
از گذرگاه به جاغرق بازگشتيم ، در حالى كه اردوگاه اصلى در آنجا مستقر و برجا ماند ، به طرف جنوب شرق حركت كرديم تا ببينم كه كوهها در اين سمت چه منظرهاى داشته و چگونهاند . ابتدا رشتهاى را كه در دو ميلى دهبار قرار گرفته بود قطع كرديم در اين دهكده نزديك به 90 خانه وجود داشت و ارتفاع آن به 1590 متر مىرسيد . تمام طول اين مسير را در سايه درختان طى كرديم تا به رودخانه دهبار رسيديم ، در تمام اين ناحيه يك تكه زمين هموار براى برافراشتن چادرها نبود . بناچار كمى پايين دهكده و درون باغى موضع گرفتيم .
از اينجا ابتدا 240 متر بر ارتفاع ما افزوده شد و سپس 210 متر پائين آمديم تا به دهكدهء زاك « 2 » رسيديم . در اين دهكده نزديك به يكصد خانوار زندگى مىكردند . از اينجا راه مستقيمى از طريق الندشت « 3 » به مشهد كه 5 يا 6 فرسخ آنطرفتر قرار داشت كشيده شده بود .
در درهاى ديگر كه در سمت شرق واقع بودند دهكدههاى مغان « 4 » اردمه « 5 » و بالندر « 6 » قرار داشتند . خيلى دوست داشتم تا از مغان ديدن كنم اما افراد زيادى توصيه كردند تا از سمت طرق كه بهترين و راحتترين راه است به اين كار اقدام كنم . نتيجه اين شد كه من هرگز مغان را نديدم زيرا قبل از اينكه به مشهد بازگردم فصل بارش برف آغاز شده بود .
شاه در يادداشتهاى سفر خود به خراسان در سال 1867 م . از غار بزرگى در نزديكى مغان نام مىبرد كه در اثر چكيدن آب از سقف آن قنديلهايى آويزان و حفرههايى عجيب و غريب و حوضچههايى در آن تشكيل شده بود متأسفانه شانس اين را نداشتم كه اين غار را ببينم .
هامش
( 1 ) - كوه نيشابور يا بينالود 3211 متر ارتفاع دارد و دنبالهء سلسلهءجبال البرز است و بين دو جلگه نيشابور و مشهد قرار گرفته است . در دو طرف اين كوه يكى از زيباترين و ديدنىترين مناظر طبيعى در دهات منشعب از اين كوه به چشم مىخورد . اين كوه به علت ارتفاع زياد و قلل پربرف آنكه در فصل بهار تبديل به چشمهسارهاى متعدد ميگردد يكى از پديدههاى زيباى آفرينش است . درههاى زيباى اخلمد ، آبغد ، گلمكان ، شانديزطرقبه ، و . . . براى مثال ميتوان در دو طرف اين كوه نام برد . م .
( 2 ) - دهى از دهستان درزآب شهرستان مشهد است . فرهنگ جغرافيائى كشور جلد 9 .
( 3 ) - دهى از دهستان تبادكان بخش حومه شهرستان مشهد است . فرهنگ جغرافيائى ايران ، جلد 9 .
( 4 ) - مغان ، دهى از دهستان اردمه شهرستان مشهد است . فرهنگ آباديهاى كشور ، جلد 21 .
( 5 ) - اردمه دهستانى از شهرستان مشهد است . فرهنگ آباديهاى كشور جلد 21 .
( 6 ) - بالندر ، دهى از دهستان اردمه شهرستان مشهد است . فرهنگ آباديهاى كشور جلد 21 .