محدودى داشتند . تنها دارايى آنها باغهايى ميوه بود كه از راه فروش ميوه و چوب درخت زندگى مىكردند .
در پايين دهكده ، كنارهء رود را تماما باغهاى محصور احاطه كرده بود و هرچند يونجه بوفور يافت مىشد اما آرد ، حبوبات و علوفه ، همانند ساير دهات واقع در كوهپايهها كمياب بود .
ارتفاع گلستان از سطح دريا 1230 متر بود . از اينجا 8 ميل در طول رود و به سمت بالا در سايه درختان پيش رفتيم تا به جاغرق « 1 » رسيديم . تعداد زياد درختانى كه در دو سوى رود قرار داشت تقريبا در تمامى اين منطقه بىنظير بود . طرفين دره شيب تندى داشت و با احداث نهرهايى زير كشت برده شده بود و تمامى دره از اين سو تا آن سو چيزى نبود مگر انبوهى از درختان سرسبز و خرم از انواع گوناگون ، كه از بين آنها سيب ، هلو ، آلو ، به ، زردآلو ، توت ، گردو ، تبريزى ، چنار ، زبان گنجشگ ، بيد ، عوسج و تعدادى ديگر را تشخيص دادم . خود رود نزديك به يك متر و هشتاد سانتيمتر عرض و 5 / 7 سانتيمتر عمق داشت .
در جاغرق نزديك به 200 خانوار زندگى مىكردند . خانهها در بين درختان پنهان بودند و فقط آن تعدادى كه به راه باريكى كه در تمام دهكده پيش مىرفت مشرف بودند به چشم مىآمدند . نزديك به 210 متر ارتفاع ما افزوده شد . مشكل ما پيدا كردن زمين هموارى بود تا اردوگاه خود را در آن برقرار سازيم . زمين باز و مناسبى نيافتيم . تنها راه اين بود كه يكى از باغها را كرايه كنيم . اين باغها ، هم زياد هموار نبود و هم اينكه بتازگى آبيارى شده و خيس بود .
از جاغرق 9 ميل به سمت بالا و در طول رود پيش رفتيم تا به رباط پاىگدار رسيديم . اين رباط كه در پاى گردنهاى واقع است ، در حقيقت از يك بناى سنگى كوتاه كه به عنوان اصطبل به كار گرفته مىشد و چند خانهء كوچك تشكيل مىشد . بام اين رباط جاى هموار و مناسبى بود و ما اردوگاه خود را بالاى آن برافراشتيم . تعدادى از افراد در زير و درون اين خانهها مستقر شدند و حيوانات نيز جلوى اصطبل جاى داده شده و افسارشان را بستند .
راهى كه از اين گردنه مىگذرد ، راه مستقيم بين مشهد و نيشابور است و در فصل تابستان زوار و كاروانها در آن زياد آمد و شد مىكنند . اين مسير در طول زمستان از ماههاى نوامبر تا مارس بر اثر بارش برف مسدود است .
در راه به افرادى كه براى زيارت به قم رفته و در حال بازگشت بودند برخورديم .
هامش
( 1 ) - جاغرق دهى از دهستان مركزى بخش طرقبه شهرستان مشهد است . فرهنگ جغرافيائى ايران ، جلد 9 . صاحب مرأت البلدان نيز از اين دهكده نام برده است . ص 55 لغتنامهء دهخدا ، حرف ج .