ساخته شد ، و در سال 1677 م . مرمت گرديد . در مسجدى كه بناى آن به شاهرخ نسبت داده مىشود . نوشتهاى هست كه تاريخ آن سال 1439 م . مىباشد . مدرسهء عباسقلى خان به سال 1666 م . و مدرسه پريزاد در 1680 م . ساخته شده است . بدينترتيب هيچيك از آنها مربوط به دورههاى خيلى پيش نمىشود .
گفته مىشود كه مشهد در دورهء شاهان صفوى ( 1736 - 1499 م . ) بسيار توسعه يافته و پيشرفت كرد و تاريخ مربوط به بناهاى فوق نيز خود دليلى بر اين امر مىتواند باشد .
همچنين در همين دوره حرم مطهر حضرت رضا نيز از شمعدانهاى طلا و نقره و هدايايى از اين قبيل پر گشت . هنگاميكه ، تعداد دفعاتى كه اين حريم مورد دستبرد قرار گرفته و ذخاير آن غارت رفته را برمىشماريم متعجب مىشويم كه اين همه ثروت از كجا و چگونه گرد آمده بوده است .
طبق نظر ملكم « 1 » در زمان نادر ( 47 - 1736 م . ) در مشهد 60000 خانه وجود داشته است ، حال آنكه در زمان نوهء وى شاهرخ كه به سال 1796 م . وفات يافت اين رقم به 3000 خانه كاهش مىيابد . در حال حاضر جمعيت اين شهر اعم از زن و مرد و كودك به 6000 نفر مىرسد و تعداد خانههاى موجود در آن به 2000 تخمين زده مىشوند . البته اين فقط يك برآورد تقريبى و آن هم از روى حدس و گمان است و من احساس مىكنم جمعيت و تعداد واقعى خانهها در اين شهر از اين حد هم كمتر باشد . واقعيت اين است كه تاكنون در مشهد هيچگونه سرشمارى به عمل نيامده است .
برقرارى نظم در شهر بر عهدهء بيگلربيگى است كه بايد 60 نفر را بدينمنظور در خدمت خود داشته باشد ، اما از آنجا كه حاكم ترجيح مىدهد تا دستمزدى را كه بايد به نيمى از اين عده پرداخت شود به جيب خود سرازير كند ، بيگلربيگى مجبور است تا با داشتن نيمى از افراد مورد نياز خود در حفظ آرامش شهر بكوشد .
حفظ امنيت شهر بر عهدهء سربازان ايرانى است . يك هنگ كامل از اين افراد در تمام شهر به صورت دستههايى دوازده نفرى پراكنده مىباشد . اين افراد تا آنجا كه من ديدهام نه رژه مىروند و نه تمرينات نظامى مىكنند . آنها تفنگهاى پوزپر قديمى را بر دوش گرفتهاند و به نظر مىرسد كه در عمرشان هرگز تيرى شليك نكردهاند و اگر روزى هم لازم شود اين كار را بكنند از عهدهء انجام آن برنخواهند آمد . دستمزد اين سربازان هر روز يك
هامش
( 1 ) - منظور سرجان ملكم مؤلف دو جلد تاريخ ايران است كه بعدها چند بار سفير دولت انگليس در دربار ايران بوده است . م .