تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خراسان و سيستان ( سفرنامه كلنل ييت به ايران و افغانستان ) ( فارسى ) — صفحة 303

مساهمون:

ص٣٠٣
آن تعداد زيادى درويش زندگى مىكنند و بناى آن نزديك به 200 سال قدمت دارد . گنبدى ديگر در آنسوى شهر قرار گرفته و مربوط به بقعهء پير پالان‌دوز « 1 » است . اين بنا به فرمان شاه سلطان محمد خدابنده به سال 1577 م . ميلادى ساخته شده است . مصلا كه در شرق و خارج از شهر و در فاصلهء نيم ميلى از دروازهء پايين خيابان قرار دارد غير از يك ايوان ويران چيز ديگرى ندارد . طبق نظر صنيع الدوله اين ايوان داراى نوشته‌اى است كه تاريخ ساخت آن را به ابجد مطابق 1676 ميلادى ذكر كرده است . نماى بيرونى و قسمت داخلى اين ايوان كه در حال حاضر آجرى است زمانى داراى كاشىكارىهاى نفيسى بوده است ، مانند آنچه كه در مصلاى هرات شاهد آن بودم و شرحى از آن را نيز آوردم . قسمت زيادى از اين كاشىكارىها فروريخته و قسمت بالايى ايوان در حال حاضر لانه پرندگانى از قبيل كبوتر و سار و غيره است و در حياط جلوى ايوان نيز تعداد زيادى سيستانى با لباس‌هاى پاره كه بيشتر آنها نيز به گدايى زندگى مىگذرانند سكنى دارند . صنيع الدوله در بررسى مساجد و مدارس قديمه موجود در مشهد ، از مسجد شاه « 2 » نام برده و مىگويد كه نوشته‌اى در اين مسجد هست كه تاريخ آن 1451 ميلادى است . اين بنا كه به آن مسجد ازبكيه نيز مىگويند در طول دوره‌اى كه ازبك‌ها مشهد را در اختيار خود داشتند به فرمان امير ملكشاه ساخته شد و به آن مسجد سنىها نيز اطلاق مىشود . مىگويند كه جهت قبله در اين مسجد درست تعيين نشده و بنابراين محراب نيز در محل دقيق خود ساخته نشده است . مسجد ديگرى نزديك به دروازهء پايين خيابان به فرمان شاه عباس در سال 1641 م . بنا گرديده است . مسجد امام رضا واقع در قبرستان قتلگاه به امر شاه عباس در سال 1602 ساخته شد و مدرسه فاضل خان نيز در زمان سلطنت همين شاه بنا نهاده شد . مدرسهء محمد باقر در بالا خيابان و همچنين مدرسهء بهزاديه در دورهء شاه سليمان [ صفوى ] ( 94 - 1668 م . ) بنا شده است مدرسهء دو در در زمان شاهرخ
هامش
( 1 ) - در خيابان صفوى مشهور به پائين خيابان ، در كوچهء شور مرقدى است متعلق بيكى از عرفاى بزرگ كه كرامات بسيار از او نقل كرده‌اند . پير پالاندوز چنان كه از سنگ مزارش پيداست محمد عارف عباسى نام داشته و در سنه 985 ه . ق . وفات يافته است . رجوع كنيد به كتاب راهنماى خراسان تأليف دكتر على شريعتى از انتشارات سازمان جلب سياحان ، آبان ماه 1345 . ( 2 ) - اين مسجد در آخر بازار سرشور و تاريخ بناى آن 855 ه . ق . است . داراى گنبدى است كه كاشيهاى آن ريخته ولى كتيبهء زيباى آن هنوز ديده مىشود . ص 121 كتاب راهنماى خراسان .
خراسان و سيستان ( سفرنامه كلنل ييت به ايران و افغانستان ) ( فارسى ) — صفحة 303 | چارلز ادوارد ييت / مهرداد رهبرى / قدرت الله روشنى ( زعفرانلو )