تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خراسان و سيستان ( سفرنامه كلنل ييت به ايران و افغانستان ) ( فارسى ) — صفحة 291

مساهمون:

ص٢٩١
حال حاضر اثرى از آن برجاى نمانده است . در سال 1507 م . در طول تسلط شيبانى خان تعداد زيادى از ساكنان اين شهر بدست ازبكان به قتل رسيدند . مجددا در سال 1525 م . در آغاز سلطنت شاه طهماسب ( 76 - 1523 م . ) « 1 » عبيد خان « 2 » ازبك پس از محاصرهء اين شهر موفق شد تا آن را به تصرف خود درآورد . شاه طهماسب مجددا در سال 1528 م . مشهد را تصرف كرد . اما موفق نشد به سرعت ديوار دور آن را كامل كند و دوباره اين شهر را از دست داد و تا سال 1530 م . نتوانست كاملا آن را در اختيار خود درآورد . عبيد خان بار ديگر در سال 1535 م . سعى كرد تا مشهد را تصرف كند . اما از آنجا كه ديوارها و استحكامات شهر اينبار مستحكم بود ، نتوانست كارى از پيش ببرد و ناچار به هرات بازگشت . مىگويند در اين هنگام خليفه صوفيه « 3 » حاكم مشهد در اين شهر نبوده است و زن وى روز و شب در اطراف اين ديوارها پاى پياده به اين طرف و آنطرف مىشتافته و فرماندهى كامل افراد را در دفاع از شهر تا بازگشت عبيد خان و افرادش عهده‌دار مىشود . سرانجام در سال 1544 م . سلطان محمد ازبك مشهد را به تصرف خود درآورده و مردم اين شهر را قتل‌عام كرد . در سال 1579 م . و 1581 م . على قلى خان « 4 » كه سرپرستى شاه عباس خردسال را عهده داشت . مشهد را محاصره نمود . در طول اين محاصره‌ها مرتضى قلى خان پرناك « 5 »
هامش
( 1 ) - شاه طهماسب اول ، ( 1576 - 1524 م . ) ص 255 كتاب سلسله‌هاى اسلامى . ترجمه فريدون بدره‌اى . ( 2 ) - عبيد الله بن محمود بن شاه بوداغ ، چهارمين از امراى شيبانى ، مكرر به خراسان لشگر كشيد و در طوس و مشهد و هرات خسارت بسيار وارد آورد ، و چون سنىمذهب بود نسبت به شيعيان بسيار جور و ستم روا ميداشت . ص 1158 فرهنگ فارسى معين بخش اعلام . ( 3 ) - صوفيان خليفه روملو از سرداران شاه طهماسب صفوى ، حاكم مشهد و هرات بوده است . ص 64 جلد اول تاريخ عالم‌آراى عباسى و ص 264 كتاب احسن التواريخ روملو . ( 4 ) - على قلى خان شاملو سردار ايرانى و حاكم هرات . للهء شاه عباس بزرگ در كودكى او بود . ص 1305 فرهنگ فارسى معين بخش اعلام . ( 5 ) - مرتضى قلى خان پرناك يكى از سرداران شاه اسمعيل دوم بود كه از طرف وى به حكومت مشهد منصوب گرديد . ( ص 212 جلد اول تاريخ عالم‌آراى صفوى ) . اندكى بعد از اين انتصاب مرتضى قلى خان مأموريت يافت كه جنازهء شاه طهماسب را به مشهد منتقل نمايد . ( ص 217 همان مأخذ ) . پس از مرگ شاه اسمعيل دوم ، ازبكان كه به خراسان حمله كرده بودند از مرتضى قلى خان شكست خورده و جلال خان ازبك فرماندهء ازبكان در اين جنگ كشته مىشود .
خراسان و سيستان ( سفرنامه كلنل ييت به ايران و افغانستان ) ( فارسى ) — صفحة 291 | چارلز ادوارد ييت / مهرداد رهبرى / قدرت الله روشنى ( زعفرانلو )