حاكم كه از چقر عمدا خارج شده بود برخوردم ، به نظر مىرسيد كه اين ناحيه در قديم جمعيت زيادى را در خود جاى ميداده است ، تپهها بطور پراكنده در اين ناحيه قرار گرفته بودند . روى دامنهء تپهها خطوطى بلند به چشم مىخورد كه نشان مىداد چگونه در گذشته تمام اين منطقه زير كشت و زراعت قرار داشته است . تركمنها هر اثرى از قديم را به گذشتگان خود يعنى گرايلى نسبت مىدادند ، حال آنكه به نظر مىرسيد كه اين نشانهها به نژادى حتى قديمتر از آنها نيز تعلق داشته باشد .
حاكم بسيار نگران وضع ما بود وى خواست شخصا زمانيكه قلمرو وى را ترك مىكنيم از سلامت ما مطمئن شود ، همچنين به ما پيشنهاد داد تا در دهكدهء ايرانى سنگر « 1 » توقفى داشته باشيم و چند مسابقه برگزار كنيم كه البته زياد به مذاق من خوش نيامد .
سرانجام او را متقاعد ساختم تا موافقت كند به طرف آبادىهاى گوكلاننشين و در مجاورت يموتها برويم ، شايد آنها نيز دوست داشته باشند در مسابقات ما شركت كنند .
بىشك حق با حاكم بود كه دزدان زيادى در طول راه بسيار مشتاق هستند تا اسبها و قاطرهاى ما را صاحب شوند ، آنها با هر مسافرى در اين ديار همين رفتار را دارند و نه ما و نه حاكم و همراهانش از اين قاعده مستثنى نبوديم .
مىگفتند كه يموتها اخيرا به انتقام اسبى كه گوكلانها از آنها دزديده بودند ، سعى داشتند تا به آنها ضربهاى بزنند ، اما تنها چيزى كه آنها به آن برمىخورند دختر بچهاى بوده كه دست مادر كور خود را گرفته و او را راه مىبرده است . آنها دختر را برداشته و با خود به غنيمت بردند به اميد اينكه شايد گوكلانها براى باز پس گرفتن وى راضى شوند تا مبلغى را به آنها بپردازند ، از بدشانسى آنها اين دختر متعلق به خواجه يا سيد بود و زمانى كه پدر وى براى باز پس گرفتن او نزد يموتها رفت آنها بدون طلب چيزى دختر را به وى پس دادند . بسيار جالب بود كه تركمنها اينقدر به خواجه يا سيد خود احترام مىگذاشتند و اموال متعلق به وى را مقدس مىدانستند و زمانى كه چيزى را به سرقت مىبردند و معلوم مىشد كه از آن سيد است خيلى زود نسبت به باز پس دادن آن اقدام مىكردند . تركمنهاى سيد مختارند تا آزادانه بين قبايل مختلف رفتوآمد كنند ، سيدها كه به آنها خواجه نيز اطلاق مىشود ، گوكلانهايى هستند كه در ساحل شمالى رود گرگان مستقرند . اينان بسيار مورد احترام يموتها هستند و هرگز از طرف آنها مورد هجوم و چپاول قرار نمىگيرند ، احترام به سيدها تنها نشانهء اعتقاد تركمنها به مذهب است و در
هامش
( 1 ) - سنگر جزء گرگان ضبط شده است . فرهنگ آباديهاى ايران . ص 264 .