باشد . از خرابههاى قديمى چيزى براى ديدن موجود نبود . روى تپهاى در جنوب شهر مقبرهاى بود كه بر آن نوشتهاى به عربى وجود داشت . تاريخ آن 913 ميلادى را نشان مىداد . در شمال غربى اين شهر خرابههاى يك شهر قديمى ديگر به چشم مىخورد كه به آن بيزهان « 1 » مىگفتند .
رئيس براى استفادهء خود و خانوادهاش در بيرون شهر تعدادى عمارت آجرى كه بام آنها از سفال پوشيده شده و اطراف هريك را باغى دربرگرفته بنا نهاده بود . تمامى ناحيه بسيار تميز و پاكيزه نگاه داشته شده بود . چيزى كه در ساير نقاط ايران نمىتوان شاهد آن بود . به نظر مىرسيد كه خدمتكارها در اينجا با صداقت و جديت بيشترى كار مىكنند .
رئيس همراه با سه پسرش براى صرف شام به اردوگاه ما آمد و من هم شامى را در بازديد با وى صرف كردم . او ما را اين بار در حوض خانهء خود به حضور پذيرفت . داخل اين عمارت و وسط آن حوض آبى قرار گرفته و اطراف آن را اطاقهايى احاطه كرده بود . رئيس همهء گوشه و كنار عمارت را به من نشان داد ، حتى حمام خصوصى را ، و به ما پيشنهاد كرد كه در صورت تمايل مىتوانيم از آن استفاده كنيم . اگر حمامهاى تركى با سليقهام جور بود با تمام ميل اين تعارف را قبول مىكردم . در ايران حمامهاى عمومى به حدى كثيف و غير بهداشتى است كه هيچ اروپايى نمىتواند قدم به آنها بگذارد . تازه مردم هم متعصب و خرافاتى هستند و نمىتوانند بپذيرند كه يك خارجى از حمام آنها استفاده كند . اين پيشنهاد رئيس خود نشان مىداد كه تا چه حدودى آزادفكر و متجدد است .
تمام ساختمان به يك اتاق چهارگوش باز مىشد كه وسط آن حوضى قرار گرفته بود . در قسمت شرقى عمارت سراپردهء زنان قرار داشت و در گوشهء غربى عمارت و در باغ خانهء تابستانى كه شكلى دايرهاى داشت قرار گرفته بود . از بالاى آن چشمانداز خوبى از اطراف را تماشا كرديم .
بجنورد در وسط درهاى دايرهاىشكل كه تپههايى دو طرف آن را احاطه كردهاند قرار دارد و از آنجا كه آب منطقه نيز در حد وفور و فراوانى است تمامى اين ناحيه سرسبز و خرم به نظر مىرسد .
شام بر سر ميز صرف گرديد . معاون من ملابخش و همچنين محمد خان جوان نيز با من بودند . رئيس مىگفت كه در گذشته با پدر محمد خان ، ميرزا عباس خان دوستى نزديكى
هامش
( 1 ) -Bizhan، محمد حسن خان اعتماد السلطنه بيژن يورت ضبط كرده است . ص 136 مطلع الشمس ، نشر فرهنگسرا ، 1362 .