سپس از يك بزرو بسيار باريك كه پايين آن شيب تندى داشته و بالاى آن را صخرههايى آويزان احاطه كرده بود مىگذشتيم . صخرهها به نحوى قرار گرفته بود كه با بار قاطرها برخورد مىكرد . اسبها بدون صدمات و آسيب زيادى عبور كردند . اما نزديك به يك ساعت و نيم طول كشيد تا قاطرهايى را كه آبدارىها را حمل مىكردند از اين راه گذرانديم . در يك قسمت از راه مجبور شديم تا قبل از عبور ابتدا روى صخرهها نمدى را پهن كنيم .
قاطرهايى كه اسباب و اثاثيه را بر پشت داشتند و در ساعت 5 صبح به راه افتاده بودند در ساعت 4 بعد از ظهر به باجگيران رسيدند . بسيارى از آنها در اثر برخورد با صخرهها و يا زمين خوردن سر يا پايشان زخمى شده بود اما خوشبختانه از اين بابت تلفاتى نداشتيم .
يك ميل بعد از دهكدهء شمخال « 1 » در محل كاروانسرايى كه به دستور دولت ايران به عنوان يك پست مرزى ايجاد شده بود شاهراه را قطع كرديم . مانند ساير ابنيه مهم در ايران ، اين بنا هم نيمهتمام مانده و در آن خبرى از سرباز و نيروى نظامى نبود .
دو ميل كه به طرف شمال پيموديم به دهكدهاى كه آن را باجگيران ايران مىخواندند رسيديم . علت اين امر نيز آنست كه در آنسوى مرز باجگيران روس قرار دارد كه به آن گودان « 2 » هم مىگويند و براى تفكيك اين دو شهر از يكديگر ايران يا روس را هم بدنبال آن مىآوردند .
در اين دهكده چيز خاصى به چشم نمىخورد . فقط در فضايى خالى بين چند تپه تعدادى كلبه ديده مىشد . در طرفين راه نيز چند مغازه ايجاد شده بود كه مسافران در صورت لزوم بتوانند ما يحتاج خود را از آنها تهيّه كنند . آب به مقدار خيلى كم آن هم به كيفيت خيلى بد و تيرهرنگ يافت مىشد . به تازگى تعدادى اتاق ساخته بودند تا در اختيار مسافران قرار دهند به نظر مىرسيد كه تعداد مسافرانى كه به اين ناحيه مىآيند در حال افزايش باشند .
به طرف مرز و نزديك به يك ميل به سمت بالاى دهكده حركت كردم . پستهاى نگهبانى روس حدود نيم ميل در پاييندست و در دامنهء شمالى تپه به چشم مىخورد كه ساختمان جديد و قابل استفادهاى بود . آسايشگاه آن دو طبقه داشت و روبروى آن اصطبلها و انبارهايى ساخته بودند . در چهار گوشهء اين بنا ديوارهايى بلند و برجهايى ساخته شده بود . مىگفتند كه تا چندى پيش بطور ثابت يك افسر و دوازده قزاق در آن به خدمت مشغول بودند . بعد از اينكه كمى آنطرفتر گمرك مرزى روس تأسيس گرديد ، ترجيح داده شد اين عده نيز به آنان ملحق و در يك جا جمع شوند . در حال حاضر اين پست خالى و
هامش
( 1 ) - شمخال دهى است از دهستان اوغاز شهرستان قوچان . فرهنگ آباديهاى ايران جلد 21 .
( 2 ) -Goudan.