از نوع بيدانه ، كوچك و شفاف بود كه مردم آنها را در برابر آفتاب پهن مىكردند تا به كشمش تبديل گردد و بفروشند . دهكده محصول انگور زيادى داشت كه همه را بر روى زمين پهن كرده بودند . سال گذشته كشمش اين ناحيه به هر خروار ( 649 پوند ) 12 تومان ( 2 پوند و 8 شيلينگ ) به فروش رسيده بود . اما در حال حاضر بخاطر افزايش ميزان محصول بهاى آن كاهش يافته و انتظار نمىرفت كه چيزى بيش از 10 تومان براى هر خروار باشد .
تمامى كشمشها به عشقآباد فرستاده مىشد . همينطور نيز انواع مرغوب هلوها را ديدم . در حالى كه فصل داشت به پايان مىرسيد . مىگفتند كه اين هلوها را چيده و در سبدهايى بر پشت الاغها گذاشته بعد از عبور از تپهها به ايستگاه بابا دورماز « 1 » مىرسانند و از آنجا نيز به كمك خط آهن به عشقآباد مىبرند و در آنجا آنها را به هر من ( 5 / 6 پوند ) يك تا سه قران با توجه به فصل و موقعيت بازار مىفروشند . مقدار زيادى نيز شراب تهيه مىگردد اما از آنجا كه چندان موغوب نيست آن را نگاه نداشته و به سرعت مىفروشند .
مىگفتند كه شبها گرازها از تپههاى واقع در شمال به اين باغها حملهور مىشوند و به همين خاطر نيز در گوشه و كنار و همهجا مترسكهايى برپا كرده بودند .
قرقاول در درگز به وفور يافت مىشد . اما در اينجا نه قرقاولى به چشم مىخورد و نه هيچ پرندهء ديگرى . در طول اين روز با راهى كه پيموديم حدود 150 متر به ارتفاع ما افزوده شد و روز بعد نيز با طى مسافتى برابر با 11 ميل و گذشتن از ميان باغها و تاكستانهاى متعدد به زين الدينلو « 2 » رسيديم و ارتفاع ما باز هم 180 متر افزايش يافت . در آنجا به ما پارچههايى پنبهاى نشان دادند كه از محصول پنبهاى كه از كاشت بذرهاى امريكايى كه روسها در اختيار آنها قرار داده بودند ، بافته شده بود و به نظر مىرسيد كه كيفيت و دوام خوبى داشته باشد .
با پيمودن 12 ميل ديگر در روز بعد و افزوده شدن 150 متر ديگر به ارتفاع ما ، به انتهاى درّه و به دهكدهء جانى عزيز « 3 » رسيديم . روى تپههاى شمالى علائم مرزى به چشم مىخورد ظاهرا آبشارى كه روى درّه قرار داشت خط مرزى محسوب مىشد . كشت سيبزمينى آن هم در سطحى خيلى وسيع نظر مرا به خود جلب كرد . زمينهاى زيادى زير كشت بود كه تمامى محصول آن به عشقآباد حمل مىگرديد . تعداد زيادى درختان سنجد كه ميوههاى خشك به وفور بر روى آنها به چشم مىخورد در ديد بود . تاكنون اين درختان را نديده بودم .
هامش
( 1 ) -Baba Durmaz.
( 2 ) - دهى است از دهستان جيرستان شهرستان قوچان . فرهنگ جغرافيائى ايران .
( 3 ) - دهى است از دهستان جيرستان شهرستان قوچان . ماخذ فوق .