فارسى تشكر كردم .
دروازهء كنسولگرى و باغ آن چراغانى شده بود و دستهء موزيك ايرانى نيز در بيرون مدام مىنواخت . همچنين جمعيت زيادى نيز براى ديدن چراغانى جمع شده بودند . شب بعد هم باز مهمانى شام بود كه در آن افراد كارگزارى و چند تن ديگر شركت داشتند . در بين آنان سرهنگ توپخانه كه او را در بيرجند ملاقات كرده بودم نيز حضور داشت . با حالتى كه برايم تعجبآور بود ، گفت كه از خدمت نظام مرخص شده است ، مثل اينكه از جهنم آزاد شده باشد . در اين فاصله او سفرى به هرات كرده بود و از اين بابت نيز خيلى مسرور و خوشحال به نظر مىرسيد . او مىگفت كه براى ديدن يكى از دوستان افغانىاش با سر و وضعى درست شبيه آنان به افغانستان رفته و سه روز را در هرات گذرانيده است . مثل اين بود كه كار خارق العادهاى كرده است و حالتى خيلى مغرور و از خود راضى داشت . سر ميز شام نيز كارگزار به مناسبت تولد ملكه ضمن سخنانى ، براى سلامتى ايشان دعا كرد كه من نيز پاسخ لازم را ادا كردم .
شب بعد آخرين مهمانى و شام را برپا كرديم . باز هم كنسولگرى چراغان بود . در اين شام كاركنان هندى كنسولگرى ، تجار و عدهء ديگر حضور داشتند و براى پذيرايى آنان نيز به رسم ايرانيان سفرهاى بر روى زمين پهن شد . بر اين سفره جمعا 28 نفر كه قبلا نيز دعوت شده بودند گرد آمدند . در بين آنها ملك التجار مشهد ، يك بانكدار افغانى ، چند تاجر انگليسى ، تعدادى بازرگان از پيشاور ، چند مأمور دولتى و چند نفر از صنفهاى ديگر ديده مىشدند . درون چادرها در باغ كنسولگرى سفرهء شامى براى نگهبانان ، تركمنها ، پيكها و خدمتكاران گسترده بود . اين شام براى بالغ بر يكصد نفر ترتيب داده شده بود .
روز 14 ژوئن مصادف با عيد قربان بود و تمام شهر به حال تعطيل درآمد . در اين روز هر مسلمان معتقدى گوسفندى قربانى مىكند و به همين منظور اصطبلهاى كنسولگرى از چند روز جلوتر پر از گوسفندان فربه شده بود . هرچند كه اين مراسم در منازل و بطور خصوصى برگزار مىشد ، اما در شهر نيز يك شتر « 1 » در ملاء عام براى اداى احترام قربانى مىشد . اين شتر از چند روز قبل در حالى كه زينت شده و زر و زيور زيادى به وى آويزان كرده بودند ، توسط شاهزادهاى ساختگى و يا تهيدست در شهر گردانده مىشد و مردم نيز از بابت شتر قربانى مقدارى پول به عنوان نذورات خود به وى مىدادند . بدينترتيب پول
هامش
( 1 ) - مراسم شتر قربانى در كتابهاى سياحان ديگرى كه بايران سفر كرده و كتاب نوشتهاند نيز ديده شده است . مطالبى شبيه به آنچه ييت نوشته است در كتاب سفرنامه « از خراسان تا بختيارى » تأليف هانرى رنه دالمانى ، ترجمه و نگارش مترجم همايول آمده است . براى اطلاع بيشتر به ص 197 - 198 كتاب مزبور مراجعه شود .