براى انجام آن بودند تا دهكدههاى خود را از خطر سيل مصون دارند .
بعد از ظهر براى ديدن زاهدان از اردوگاه بيرون آمدم . مىخواستم در آنجا از ستون مشهورى كه به آن ميل كاظمآباد مىگفتند ديدن كنم متأسفانه موفق نشدم تا اين ستون را كه ياناسميت « 1 » در كتاب گلد اسميد بنام شرق ايران « 2 » و همچنين بيلو به تفصيل آن را شرح دادهاند ببينم . از دور ستون را تماشا كردم ، و نيز قلعهء ويرانى را كه گفته مىشد روزگارى مركز شهر بزرگى در اين ناحيه بوده است . جالب اينجاست كه در اين خرابهها هيچگاه نشانه يا سكهاى يافت نشده است . بسيارى از مردم مىگويند كه ناحيهء سراوتار « 3 » افغانستان در آنطرف رود تنها جايى است كه چنين اشيايى را مىتوان يافت . تعدادى سكهء كوچك و چند مهر سنگى را به ما نشان دادند كه مىگفتند توسط يك تاجر كه بتازگى همراه با كاروان خود از كراچى رسيده است آورده شده است .
مقصد بعدى ما ده ميل آنطرفتر و در طول رود تا محلى بنام ده غلام « 4 » بود . اين آخرين دهكده از ناحيهء چلنگگ « 5 » بود كه خانجان خان در تصرف خود داشت ، به سختى اين قسمت راه را طى كرديم . از يك شاخهء رود گذشتيم و نزديك شاخهء ديگر آن براى استراحت موقتا اردو زديم . اولين شاخهء رود در سه ميلى قرار گرفته بود . خانجان خان محبت كرد و تعدادى توتين را براى استفادهء ما فرستاد . پسرش محمد حسين خان و برادرزادهاش شمس الدين خان ما را بدرقه كردند . سوارهاى تركمن همراه ما و مأمورين شترها خيلى خوب كار مىكردند ، در عرض چند ساعت توانستيم به آنطرف رود برسيم . رودخانه 54 متر پهنا و 1 متر و نيم تا 1 متر و 80 سانتيمتر عمق داشت . لازم بود تمام بارها را از قاطرها پياده كرده و توسط توتينها به آنطرف بفرستيم . اسبها با شنا از آب گذشتند . خوشبختانه شترهايى كه چادرها را حمل مىكردند توانستند از آب بگذرند . آنها از 270 متر آنطرفتر از جايى كه عمق آب كمتر بود و به سختى تا كمر مىرسيد از آب عبور داده شدند . در غير اين صورت كار ما با تأخير بيشترى صورت مىگرفت .
همين كه در آنطرف رود قاطرها مجددا بار شدند به راه افتاديم . در طول 7 ميل از مسير از جنگلهاى انبوه درختان گز گذشيم و دهكدههاى كوچك زيادى را بطور پراكنده مشاهده
هامش
( 1 ) -Euan . smith( 2 ) -Eastern Persia( 3 ) -Sar - O - Tarنام اين محل در ص 214 جلد هفتم تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس تأليف محمود محمود آمده كه محل قديمى سيستان را در اين محل دانسته است .
( 4 ) - دهى از بخش شيب آب شهرستان زابل . فرهنگ جغرافيائى ايران جلد هشتم .
( 5 ) - دهى از بخش شيب آب شهرستان زابل . ماخذ فوق .