قسمت هفتم خطبه
28 آيا نمى بينيد كه خداوند سبحان پيشينيان را از زمان آدم - صلوات اللّه عليه - تا آخرين نفر از اين جهان آزمايش فرموده به سنگهايى كه ( كعبهء مقدسّه از آنها بنا شده ، و ) نه زيان دارد و نه سود بخشد و نه مى بيند و نه مى شنود ، پس آن سنگها را بيت الحرام خود قرار داد ( خانهء محترمى كه دخول مشركين را در آن و بيرون نمودن كسى را كه به آن پناه برده حرام كرده ) خانهاى كه آن را براى مردم برپا ( محلّ اجتماع و صلاح دنيا و آخرت ايشان ) گردانيد ، پس آن را قرار داد در دشوارترين جاهاى زمين از جهت سنگستان بودن ، و كمترين جاهاى بلند دنيا از جهت كلوخ و خاك داشتن ، و تنگ ترين درهها كه در جانبى از زمين واقع گشته است ( خانه را قرار داد ) بين كوههاى ناهموار ، و ريگهاى نرم ، و چشمههاى كم آب ، و دههاى از هم دور كه نه شتر آنجا فربه مىشود ، و نه اسب ، و نه گاو و گوسفند ( چون آب و گياه و هواى مناسب ندارد ) 29 پس آدم عليه السّلام و فرزندانش را امر فرمود كه بجانب آن متوجهّ گردند ، و بيت الحرام محلّى براى سود دادن سفرها و مقصد انداختن بارهاشان گرديد ( به علاوه سود اخروىّ كه بر اثر بجا آوردن فريضهء حجّ مى برند سود دنيوىّ هم دارد ) ميوههاى دلها به آن خانه فرود مى آيد ( اصحاب دل آنجا گرد آمده از يكديگر سود معنوىّ بدست آرند ) از بيابانهاى بى آب و گياه دور از آبادى ، و از بلنديهاى درهّهاى سراشيب ، و از جزيرههاى درياها كه ( بر اثر احاطهء دريا به آنها از قطعات زمين ) جدا شده است ( از راههاى دور و دراز از كوچ كرده با سختى بسيار به آنجا مى رسند ) تا اينكه دوشهاى خود را با خضوع و فروتنى ( در سعى و طواف ) مى جنبانند ، در اطراف خانه تهليل ( لا إله الا اللّه ) مى گويند ، و بر پاهاشان هروله ميكنند ( با شتاب مى روند ) در