( راهنمايان راه حقّ و درستى از ميان رفته و پيشروان راه ضلالت و گمراهى بر سر كار بودند ) ( 3 ) پس دنيا با منظرهء بدى به اهلش نگريسته و به خواهان خود رو ترش كرده بود ( كه بهر گونه سختى مبتلى و آنى آسايش نداشتند ) ثمرهاش فساد و تباهكارى و طعامش گوشت مردار بود ( زندگى اهل آن زمان پر از فساد و خوراك بيشتر عربها از بسيارى پريشانى گوشت مردار بود ، يا آنكه از راه غارتگرى و دزدى از مال يكديگر اعاشه مى كردند كه كم از گوشت مردار نبود ) شعارش خوف و ترس و رويهّاش شمشير بود ( اهل آن زمان همواره مضطرب و نگران و بزد و خورد و كشتن يكديگر مشغول بودند ، خلاصه فتنه و فساد و نادانى و گمراهى و بيچارگى سر تا سر دنيا را فرا گرفته بود كه حقّ تعالى رسول اكرم را مبعوث گردانيد تا آنها را به راه راست راهنمائى فرموده سعادت و آسايش دنيا و آخرتشان را برقرار نمود ) ( 4 ) پس عبرت بگيريد بندگان خدا و به ياد بياوريد عقائد نادرست و كارهاى زشت پدران و برادران خود را كه ( اكنون ) در گرو و گرفتار آنها هستند و به آنها ( روز رستخيز ) بازخواست ميشوند ( و براى رهائى از آن چارهاى ندارند ) ( 5 ) و بجان خودم سوگند از زمان شما تا ايشان روزگار درازى طىّ نشده و ميان شما و ايشان سالها و قرنها نگذشته و شما امروز از روزى كه در اصلاب آنها بوديد دور نيستيد ( زمان شما به آنان نزديك است ، پس سبب فراموشى و ياد نكردن روزگارشان با اينكه اندك زمانى است از دنيا رفته و از شما دور گشتهاند چيست ) ( 6 ) به خدا سوگند رسول اكرم چيزى را به گذشتگان شما نشنوانيد مگر آنكه من امروز بشما گوشزد مى نمايم ( پس براى مخالفت كردن و نافرمانى خدا و رسول نمى توانيد بگوئيد : كسى نبود ما را تبليغ نمايد ) و گوشهاى شما امروز از گوشهاى آنها در ديروز پست تر نيست ( پس نمى توانيد عذر بياوريد كه پيشينيان از ما شنواتر بودند سخنان پيغمبر را شنيدند و ما سخنان تو را نمى شنويم ) و در آن زمان ديدههاى آنان بينا نگشته و دلهايى به آنها داده نشده مگر آنكه در اين زمان مانند آن ديدهها و دلها بشما هم دادهاند ( پس نمى توانيد بگوئيد : ما كور بوده و تو را نديديم آن طور كه آنها بينا بوده پيغمبر را مى ديدند و يا آنكه دلمان هشيار نبوده تا سخنان تو را بفهميم بطوريكه آنها دل داشته سخنان او را مى فهميدند ) ( 7 ) و سوگند به خدا شما بعد از ايشان به چيزى بينا و دانا نشديد كه آنها ندانسته باشند و به چيزى برگزيده نگشتيد كه آنها از آن محروم و بى بهره مانده باشند ( بلكه به آنان آموختند آنچه شما آموختيد و عطاء نمودند چيزى را كه بشما عطاء كردند ، پس شما كه بر آنها امتيازى نداريد جهت اينكه از خدا و رسول و امام زمان پيروى
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 223
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٢٢٣