( و راه نجات و رستگارى يافته ) پس يقين او ( بحقّ ) مانند يقين بنور و روشنى آفتاب است ( هيچ شكّ و ترديدى در او راه نيابد ، و چون از علوم حقهّ و معارف الهيهّ بهرهمند گرديده و راهنماى مردم شده ) ( 5 ) نفس خود را براى خدا قرار داده در بزرگترين كارها از هر جهت ( كه هر چه از او خواسته شود انجام دهد و هر چه از او پرسيده شود پاسخ گويد ) و هر فرعى را بسوى اصل آن باز گرداند ( حكم آن را از روى استنباط و اجتهاد صحيح بدست آرد )
( 6 ) او است چراغ تاريكى ها و آشكار كنندهء امور مشتبهه كه هويدا نيست و كليد مبهمات ( آموزندهء احكام ) و دفع كنندهء مشكلات ( به سخن وافى خود از مسائل رفع اشكال مى نمايد ) و راهنماى بيانهاى پهناور ( مسائل عقليهّ ) مى باشد ، مى گويد و ( مطلب را ) مى فهماند ( نه آنكه بر نادانى و شكّ بيفزايد ) و خاموشى مى گزيند كه ( از لغزش گفتار و فتواى بنا حقّ ) سالم ماند ( نه آنكه خاموشى او از روى نادانى باشد ، خلاصه سخن گفتن و خاموشى را در آنچه مقتضى است به كار آرد ، پس بيهوده سخن نگويد و بى جهت خاموش ننشيند ) ( 7 ) كردار خود را براى خدا ( از شرك و رئاء و خود نمائى ) پاك گردانيده و حقّ تعالى هم او را براى خود اختيار كرده ( انواع فيوضات و كمالات را به او عطاء فرموده ) پس ( با اين صفات ) او از جملهء كانهاى دين و اوتاد زمين او است ( كه ديگران از كان وجود او جواهر نفيسهء علم و حكمت اخذ مى نمايند ، و انتظام امر دين و آسايش اهل زمين به بركت وجود او باقى و برقرار است ) ( 8 ) عدالت ( راستى و درستى ) را ملازم خود قرار داده ( و از آن دورى ننموده و هيچ گاه در هيچ امر راه افراط يعنى تجاوز از حدّ و راه تفريط يعنى تقصير و تأخير در حقّ را پيش نگرفته ) پس اوّل مرحلهء عدالت او آنست كه هوا و خواهش نفس را از خود دور كرده ( زيرا مرد خدا براى تكميل قوهّء عمليهّء بايد از خواهشهاى نفس پيروى ننموده از حدود خدا بيرون نرود ) حقّ را بيان مىكند ( مردم را به كار نيكو امر نموده و از كار بد باز مى دارد ) و خود بر طبق آن رفتار مى نمايد ( زيرا كسى كه رفتارش موافق گفتار نباشد پند او تأثيرى ندارد و مورد توبيخ و سرزنش خداوند متعال مى باشد ، چنان كه در قرآن كريم س 61 ى 2 فرموده : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ ى 3 كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُونَ يعنى اى كسانى كه ايمان آوردهايد چرا مى گوئيد چيزى را كه بجا نمى آوريد ، بزرگترين غضب و دشمنى نزد خدا « يعنى دورى از رحمت او » آنست كه بگوئيد چيزى را كه طبق آن رفتار نكنيد ) نهايت
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 213
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٢١٣