روز رستخيز ) را ( بوسيلهء توشهء طاعت و بندگى ) آسان گردانيد ( و در خلقت آسمان و زمين و آنچه در آن است ) ( 2 ) فكر و انديشه نمود ، پس بينا شد ( به مبدأ و معاد ، چنان كه در قرآن كريم س 41 ى 53 مى فرمايد : سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ حَتّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أنَهَُّ الْحَقُّ يعنى زود باشد كه بمردم بنمايانيم آيات و نشانههاى خود را در اطراف جهان و در نفوس خودشان تا آنكه براى آنها آشكار گردد كه خداى بر حقّ او است ) و ياد از خدا كرد ، پس اعمال نيكو را ( كه توشهء آخرت است ) بسيار گردانيد ( هيچ چيز او را از ذكر خدا باز نداشت ، چنان كه در قرآن كريم س 24 ى 37 مى فرمايد : رِجالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللّهِ يعنى مردانى خداوند را تسبيح مى نمايند كه بازرگانى و خريد و فروش آنان را از ذكر خدا باز نمى دارد ) و از آب پاكيزه و گوارايى كه راههاى ورود بر آن براى او آسان شده بود سيراب شد ( از علوم و معارف الهىّ بهرهمند گرديد و براى استفادهء از آن سرگردان نماند ، بلكه آنچه بر او افاضه مى شد به آسانى قبول مى نمود ، بخلاف تشنهاى كه بر سر نهرهاى بزرگ دسترسى به آب ندارد ، راه مى جويد تا به آب دسترسى يافته بياشامد ) پس در اوّلين بارى كه آشاميد سيراب گرديد ( بعد از سيراب شدن از آب معنوىّ تشنه نشود كه باز به آشاميدن نيازمند گردد ، چون شترى كه پس از تشنگى به آب برسد بسيار آشاميده سيراب مى گردد ، و چون به آب ديگرى رسيد ميل به آن ندارد يعنى پس از كسب علوم و معارف الهىّ جهل و نادانى براى او نيست كه به تحصيل دانشى محتاج باشد ) و در راه راست و هموار رفت ( به راه پرهيزكاران كه اطاعت و پيروى است پا نهاد ) ( 3 ) جامههاى شهوات و خواهشهاى نفس را از تن بيرون كرده ( به دنيا و آنچه در آنست دل نسبت ) و از همهء منظورها خود را تهى نموده و منظورى ندارد مگر يكى ( كه تحصيل رضاء و خوشنودى خدا است ) پس ( متّصف بعلم و معرفت الهىّ شده ) از كورى ( جهل و نادانى ) و از شركت و معاشرت با هوا پرستان رهائى يافت ، و خود از كليدهاى درهاى هدايت و رستگارى و قفلهاى درهاى هلاكت گرديد ( راهنماى ديگران شده و از گمراه كنندگان جلوگيرى كرد ) ( 4 ) راه خود را ديده و در آن رفته و علامت و نشانهء ( هدايت و رستگارى ) خويش را شناخته و آنچه كه در آن فرو رفته ( سختيها و اندوهها را ) از خود دور كرده و به محكمترين حلقهها و بندها و استوارترين ريسمانها ( قرآن كريم و عترت سيّد المرسلين ) چنگ زده
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 212
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٢١٢