آن حضرت اينست كه مى فرمايد : أَلا و إِنَّ الْيَوْمَ الْمِضْمارُ وَ غَداً الِّسباُق وَ السَّبْقَةُ الجَنَّةُ وَ الْغايَةُ الّناُر زيرا در اين كلام با وجود عظمت لفظ و بزرگى معنى و با تمثيل و تشبيهى كه مطابق واقع و نفس الأمر است رازى شگفت و معنايى لطيف است كه فرموده : و السَّبقة الجنّة و الغاية الّنار پس براى اختلاف دو معنى دو جور لفظ بيان كرده يعنى لفظ السّبقة را براى بهشت و لفظ الغاية را براى آتش بيان نموده و نفرموده : و السّبقة الّنار چنان كه فرموده : و السّبقة الجّنة زيرا لفظ استباق و پيشى گرفتن براى امر محبوب و مقصود مطلوب مى باشد كه صفت بهشت است و اين معنى در آتش موجود نيست « كه از آن آتش پناه به خدا مى بريم » پس جائز نبوده كه بفرمايد : و السّبقة النّار ، بلكه فرموده : و الغاية الّنار زيرا غايت براى كسى كه بدانجا منتهى مى گردد گاهى شادى نمى آورد و گاهى مسرور مى گرداند پس تعبير از اين دو لفظ براى هر دو معنى صلاحيّت دارد ، و اين كلمهء غايت در اينجا مانند كلمهء مصير و مآل است كه خداوند متعال فرموده ( در قرآن كريم س 14 ى 30 ) قُلْ تَمَتَّعُوا فَإِنَّ مَصِيرَكُمْ إِلَى النّارِ يعنى بگو از كارهاى ناشايسته لذّت ببريد پس پايان كار شما به آتش است . و جائز نيست در اين موضع گفته شود : فإنّ سبقتكم إلى الّنار پس در اين گفتار تأمّل و انديشه كن كه باطن آن شگفت آور و ژرفى آن دور است ، و بيشتر سخنان آن حضرت چنين است ، و در بعضى از نسخ است كه در روايت ديگرى سبقة بضمّ سين وارد شده و سبقة بضمّ سين نزد عرب اسم مال يا متاعى است كه جائزه داده مىشود به سبقت گيرنده وقتى كه پيشى مى گيرد ، و معنى سبقة بفتح و بضمّ سين بهم نزديكست ، زيرا سبقة بضمّ سين جزاى كار امر مذموم و نكوهيده نيست ، بلكه پاداش كارى است كه بر امر محبوب و پسنديده باشد .
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 102
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص١٠٢