قسمتى دوم از اين خطبه است ( در امتياز دانا و بينا از نادان و گمراه ) :
( 5 ) دانا كسى است كه قدر خود را بشناسد ( طبق دستور خدا و رسول رفتار نمايد ) و براى جهالت و نادانى مرد همين بس كه خود را نشناسد ( در راه ضلالت و گمراهى قدم نهد و از شيطان و نفس اماّره پيروى كرده سرمايهء خوشبختى خويش را به باد دهد ) ( 6 ) و دشمن ترين مردان نزد خدا بندهايست كه خداوند او را به خود وا گذارد ( توفيق بدست آوردن سعادت را از او سلب نمايد ) بطوريكه ( در امر دين و دنيا ) از راه راست قدم بيرون نهاده بى راهنما سير مىكند ( در بيابان بى سر و ته نادانى حيران و سرگردان مانده نمى داند چه كند ) ( 7 ) اگر بسوى زراعت و كشف دنيا ( آنچه سود دنيوىّ دارد ) دعوت شود عمل مىكند ، و اگر بسوى زراعت و كشت آخرت ( خدمت بخلق و عبادت خالق ) خوانده شود كاهلى مى نمايد ، مانند آن ماند كه آنچه ( در امر دنيا ) مىكند بر او واجب است ( براى اقدام بهر كار اگر چه حرام باشد طورى آماده است كه گويا واجبى را بجا مى آورد و از عذاب ترك آن ترسناك است ) و آنچه ( در امر آخرت ) بتأخير مى اندازد از او ساقط ( از اوامر و نواهى الهىّ بطورى چشم مى پوشد كه گويا به او در اين باب دستورى نرسيده ) .