تخطي إلى المحتوى الرئيسي

أصول المعارف — صفحة مقدمه 201

مساهمون:

صمقدمه ٢٠١
بوحدت جدا از صورت وشخصيت مباين با صور وتركيب اين دو انضمامى باشد ودر هيچ موطن ومرتبه‌يى جهت صورت « 1 » منضم بجهت فعليت نمىباشد . حكيم محقق آقا على مدرس « أعلى اللّه مقامه » در كتاب مستطاب - بدائع الحكم - بعد از نقل كلام صدر المتألهين از حواشي شفا در جواب از اشكال « 2 » تقوم مادة بصورت وكيفيت ارتباط آن با موجود قدس ملكوتي ونقل جواب ملا صدرا از ايراد ، به طريق شيخ وخود ( والأولى ان يقرر هذا الجواب بان العقل لا يمنع ان يكون المجموع . . . واما الوجه الثاني في الجواب السانح لنا بعونه تعالى . . . ) گفته است : « بر اولياى تحقيقات حكميه وتدقيقات فلسفه روشن وعيان بود كه طبيعت كليه جدا از افراد خود موجود نشود واز هويات اشخاص خود مباين نيفتد ، واز بيانات گذشته لايح وآشكار گرديد كه مجعول از جاعل قيوم وهم موجود
هامش
( 1 ) - بعضي گمان كرده‌اند كه نسبت مادة بصورت فعلى اتحاد ونسبت بصورت لاحق انضمامى است چه آنكه بنا بر وقوع اشتداد در صور نوعيه ، صورت سابق جهت نقص وصورت لاحق جهت كمال آنست وبنا بر اشتداد وجود ، حقيقت شيء بتمام هويت مبدل بوجود كاملتر ميگردد وهر صورت متحرك باعتبار جوهر ذات قبول شدت مينمايد وبحسب تحليل عقل وفرض حدود در متصل واحد كه لازم حركت است هر حدى منضم بحد مقدم بر خود مىباشد ولى در خارج همه مراتب در مقام سلوك تدريجي بوجودي واحد موجودند كه اين وجود واحد در قوت حدود فعليات متعدد است واين مسلم است كه حدود بين مبدأ ومنتها بالفعل تحقق ندارند وشايد نظر به انضمام فعليت بر فعليت در حركات جوهري ولحوق وانضمام صورتي بصورت ديگر در مقام تعقل وتصور أستاذنا العلامة مىفرمود انضمام نسبت بصور لاحقه واتحاد باعتبار صورت فعليه است وتبعه في ذلك بعض الأكابر من تلاميذه - ادام اللّه ظلالهما - ( 2 ) - نگارنده اين دو جواب را از جواهر واعراض أسفار ذكر كردم ولى صاحب بدائع از حواشي شفا نقل نموده است .