پسران فتحعلى خان تماما با هم اتفاق كردهاند كه اين تفاوت جمع را ندهند . گويا عين الملك خيال دارد به ماليهء فتحعلى خان هم دستاندازى نمايد .
ديگر آنكه بعد از حكايت امام جمعه و حاجى سيد على اكبر اين خبر كه بيرونها رسيده است در آنجا بناى دزدى و اغتشاش را گذاردهاند .
ديگر آنكه هفده روز تمام است كه اتصالا شبانه روز باران مىآيد ، خيلى جاها را خراب كرده است . آباده را كه پارسال سيل خراب كرده بود و مردم خانههاى خود را ساخته و تعمير كرده بودند در اين بارندگى دوباره خانههاى آنها خراب شده ، باز سيل آمده قنوات آنها را منهدم ساخته ، خيلى اسباب وحشت به جهت خلق پيدا شده ، تا به حال هيچكس چنين بارندگى در عقرب و قوس نديده است . حاصل صيفى هرجا از ذرت و شلتوك و الم تماما خراب شده و مشكل است چيزى هم بشود ، چونكه ذرت را باران به كلى خراب مىكند ، شلتوك احتمال دارد نصفه عايد مالك شود ، الم هم مثل ذرت است به هيچ قيمت نخواهند خريد و نان هم نخواهد شد زيرا كه بعد از باران خوردن اگر چيزى بيرون رفته باشد تماما سياه و ضايع شده . بيچاره خلق فارس كه از هر جهت بلا به آنها نازل شده است ، با اين خرابى شهر و بيرونها و قحطى فوق الطاقه حاجى نايب نايب اصطبل همايونى آمده به جهت اسب ، سالهاى قديم تا دو سال قبل هيجده اسب از فارس مىگرفتند امساله سى و شش اسب مىخواهند آن هم هريك دويست تومان قيمت خود اسب و بيست و پنج تومان قيمت جل و نمد و بيست و پنج تومان تعارف حاجى نايب را مىخواهند ، دولت ابدا در خيال آسودگى رعيت با اين قحطى و پريشانى مخلوق نيست .
ديگر آنكه هيزم و ذغال كه به كلى يافت نمىشود ، اگر بشود ذغال خروارى هشت تومان و هيزم خروارى سه تومان است ، كاه كه به كلى نيست ، خروارى پنج تومان و شش تومان پيدا نمىشود ، جو خروارى ده تومان ، گندم خروارى پانزده تومان ، اين بارندگى هم اسباب وحشت كلى شده است ، خداوند رحم نمايد . رودخانه هم بشدت جارى است كه رودخانههاى بيرونها اغلب راه نمىدهد كه تردد شود .
ديگر آنكه خانهء حاجى ميرزا محمد حكيمباشى شبانه دزد رفته از قرار مذكور قريب دو هزار تومان تنخواه او را بردهاند ، ولى ابدا حكومت در خيال نظم ولايت نيست ، هركس هرچه نكرد از دستش نيامد و الا بازخواستى نيست و هيچكس هم اعتنايى به اين حكومت ندارد .
ديگر آنكه از قراريكه از جميع بلوكات اخبار رسيده تمام صيفى هرجا از ذرت و شلتوك و ارزن خراب شده بقسمى كه ربع از صيفى عايد ملاك نخواهد شد ، خصوصا ذرت كه به كلى ضايع شده . ديگر آنكه باران خيلى خرابى به همهجا رسانيده است ، آباده را كه خيلى خراب كرده ، در اصطهبانات هم خرابى كلى رسانيده است .
ديگر آنكه روزبروز نرخ اجناس در تزايد است ، نان اسما يك من هشت عباسى است ولى دو قران است ، جو يك من يك قران و بيست و دو شاهى كمتر عايد نمىشود ، كاه خروارى پنج تومان شش تومان است ، برنج يك من دو قران ، ولى بواسطهء اين بارندگى احتمال كلى مىرود كه خيلى
وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — صفحة 473
مساهمون: على اكبر سعيدى سيرجانى
ص٤٧٣