مذكور باطنا تحريك حكومت سابق بوده ، جناب نظام السلطنه لابد شده از دروازه باغ شاه داخل شهر شدند ، همهجا شليك توپ كردند و موزيك در جلو مىزدند تا درب ميدان طويله محض احترام سركار و الا ركن الدوله از آنجا منع موزيك زدن را كردند تا وارد منزل شدند ، چون منازل حكومتى را سركار و الا ركن الدوله تخليه نكرده بودند در اندرون كوچك منزل معين كرده بودند در آنجا وارد شدند ، بعد از ورود به منزل شليك توپ كردند . قوام الملك و حاجى نصير الملك هر دو با استقلال تمام در كار هستند ، از روز بعد از ورود تمام از صبح قبل از آفتاب تا سه از شب گذشته مشغول كارهاى معوقهء سال قبل و قرارومدار سال نو هستند .
ديگر آنكه كشيكچىباشى كه در حكومت سركار و الا ركن الدوله بيگلربيگى بود مأخوذ او را رسيدگى كرده بودند به قدر سى هزار تومان مأخوذ كرده بود ، مىخواستند او را بگيرند و مأخوذ او را بگيرند چند سوار زبده برداشته و فرار كرده است . به جناب نظام السلطنه اطلاع دادند ، ايشان تلگراف به آباده كردند كه اگر از آن راه برود بگيرند و نگاه دارند .
ديگر آنكه جناب نظام السلطنه كه به آباده مىرسند رعاياى آباده از حكومت سابق خود شكايت داشتند ، عبد الله ميرزا را كه حاكم بود معزول كردند و صفدر ميرزا را حاكم آباده كردند .
در دهى از دهات آباده چند نفر اشرار بودند كه اغلب اوقات شرارت مىكردند ، خواستند آنها را بگيرند فرار كرده بودند ، حكم داده بودند كه ده را كوبيدند كه به كلى از آبادى ساقط شد .
ديگر آنكه چندين تلگراف به سركار و الا ركن الدوله حسب الامر شده كه معجلا حركت كنند . ايشان خرجى راه ندارند و حساب با ايلخانى قشقايى و باقى از محل را مىخواهند ، چهل و يك هزار تومان باقى ايلخانى قشقايى است و ايلخانى حرف خرج اردوكشى را دارد كه به قدر پانزده هزار تومان حساب بازى كرده است ، اين مخارج را از ديوان به خرج سركار و الا ركن الدوله منظور نكردهاند ، ايشان هم مىخواهند به خرج ايلخانى نياورند ، همين قسم معوق است .
ديگر آنكه ريشسفيدان طايفهء عرب تماما آمدهاند پيش قوام الملك مشغول قرارومدار كار آنها مىباشند ، ولى از قراريكه ديده و شنيده شده ايلات عرب تماما از غارت و چپاول صاحب مال و چيز زياد شدهاند ، البته بطور تحقيق دويست سيصد هزار تومان مال مردم را بغارت الان موجود دارند و تمام ماليه كه از مردم به سرقت و غارت رفته دست هيچكس به چيزى نخواهد رسيد چونكه جناب نظام السلطنه صريح گفتهاند كه من كارى به عمل حكومت سابق ندارم اگر الان چيزى از كسى ببرند گرفته مسترد مىسازم .
ديگر آنكه از قرار مذكور ابواب جمعى سابق قوام الملك را تماما به خودش واگذار كردهاند ، هنوز عمل ايلخانى قشقايى معلوم نيست كه به كى واگذار شود ، ميانهء حاجى نصر الله خان ايلخانى با عبد الله خان پسر داراب خان گفتگوست .
ديگر آنكه سركار و الا ركن الدوله هنوز حركت نكردهاند هرچه حكم تلگرافى سخت هم مىشود ابدا اعتنا نمىكنند و متصل گماشتگان ايشان در شهر و بيرونها محرك فساد هستند .
ديگر آنكه جناب نظام السلطنه از صبح الى دو ساعت از شب گذشته مشغول رسيدگى حسابهاى
وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى ) — صفحة 430
مساهمون: على اكبر سعيدى سيرجانى
ص٤٣٠