را ياغى و شرير قلمدادند و بهانه كرده گفتند تا تبريزيان تنبيه نشوند دولت مشروطه نخواهد داد ، و در آخر شعبان بسپهدار تلگراف كرد « دولت مجلس مشروعه كه مطابق با مزاج مملكت و مطابق با شريعت نبوى ( ص ) باشد خواهد داد و وفا بر اين وعده را نيز موكول بر تنبيه تبريزيان كرد و آنها را اشرار خواند » در 27 شعبان هزار و سيصد و بيست و شش « 1 » بصدر اعظم دستخط فرمودند كه « مجلسى كه قوانين آن موافق مزاج مملكت و موافق قانون شريعت حضرت ختمىمرتبت ( ص ) و حافظ قوانين عدالت و نشر عدل و داد باشد منعقد نمائيم » و باز ميفرمايند « بآنجناب اشرف مقرر ميفرمائيم انعقاد مجلس مزبور را با شرايط و حدود معين كه موافق مزاج مملكت و قانون موافق شريعت مطهره و مانع توليد هرجومرج باشد 19 ماه شوال ، اول انعقاد آنست مرحمت خواهيم فرمود » و ميفرمايند « از حالا مقرر ميفرمائيم كه نظامنامه انتخابات و قوانين مملكتى كه مطابق با قانون شرع انور باشد نوشته مرتب داريد الخ » و ميفرمايند « چون اشرار در تبريز بقدرى هرزگى و شرارت و خونريزى كرده و شهر را مغشوش » تا اينكه ميفرمايند « تا شهر تبريز منظم نشود آن شهر از اين مستثنى خواهد بود » بعد در 12 شوال در تهران مجلسى كردند و افتتاح دار الشورى را عنوان كردند يك دفعه جمعى عرضه داشتند كه « مجلس شوراى عمومى منافى با قواعد اسلام است و ممكن الجمع نيست » و در 24 ماه مزبور عريضه دادند شاه در صدر آن دستخط كرد « حال كه مكشوف داشتيد تأسيس مجلس با قواعد اسلاميه منافى است و حكم بحرمت داديد و علما ممالك هم به همين نحو كتبا و تلگرافا حكم بر حرمت نمودهاند در اين صورت ما هم از اين خيال بالمره منصرف و ديگر عنوان همچو مجلسى نخواهد شد الخ » در غره ذى قعده 1326 نظامنامه دار الشورائى كه موافق مزاج مملكت و مطابق شريعت طاهره است از صحه همايونى گذشت و در 21 ماه مزبور طبع شد و مجلس نيز منعقد گرديد و بند 3 - 7 - 16 - 17 - 19 تماما موافق « 2 » مزاج مملكت و مطابق شريعت مطهره است ! ! !
هامش
( 1 ) سه ماه بعد از توپ بستن به مجلس كه تبريز در مقابلش ايستاد ، اين وعدهها را ميداد
( 2 ) مربوط به دوران استبداد صغير از طرف محمد على شاه است