بغارت رفته و اگر بقيته السيف زراعتى كردهاند قدرت ، حراست و درو و كوبيدن و بالاخره حمل به شهر ندارند و نتايج آن معلوم است كه منجر به چه امورات فضيحه خواهد بود اعاذنا اللّه من ذلك .
5 - با وجود فراهمآمدن اين مقدمات و عدم تسلط بر دفع اشرار كه ملت ندارد و دولت نيز على الظاهر عاجز يا تغافل مىكند و دولت همسايه نيز مستقيما حق مداخله ندارد خيلى مظنون است كه از كثرت تضيق ، ملاك يا سكنهء دهات يا جمعى از اهالى شهر ، خودشان مداخله به دولت روس بدهند و استيمان نمايند ، چنانچه در اردبيل كردند .
فعلا جماعتى در شهر شبانهروز در فكر هستند كه بالصراحه دولت روس را دخيل امورات خود نمايند . و بعضىها نيز خود را بقونسولخانه بستهاند [ طبق دفتر قنسولخانه تعداد اينها 177 نفر از ملاكين بزرگ بودهاند - م ] و ضمنا اسبابچينى براى جلب بر جاهاى لازم و اقدامات خفيه مىنمايند و اگر اين وضعى كه ما در پيش داريم دوامى پيدا نمايد همه اين امورات بدون تسلف رو خواهد داد و تالى بودن آذربايجان بر مصر و امثال آن با وسايط عديده صورت خواهد گرفت .
6 - يا بايد دست دوستى بهم داده با كلمه واحده و هيئت متفقه دولت و ملت آشتى نمايند و در ميان خودشان اصلاح امورات كرده مدعى را مجاب سازند ، و اگر فرضا طرف مقابل خود دعوت اجانب را كرده و خود تيشه بر ريشه خود مىزند و غم مملكت را نمىخورد ، باز چاره كار در حكمت عمليه و سعى در عدم اتساع فرق است . يا چاره ديگر نيست و آنچه عقيده حقيرانه است اين است كه حالا موقعى است كه بايد حضرات حجج الاسلام مد ظلهم العالى قدمى بر ميدان بگذارند و خودشان بنفس « * » نفيس
هامش
( * ) گويا حركت آيت اللّه خراسانى از نجف به ايران در 1329 هجرى با توجه به اين طرح بوده است