الخ ) هستند و ديگران را به اين آتش خانمانسوز سوزانده و از بستر نرم بخاكستر گرمش نشانده .
منسوجات داخلهء ما چون نتيجهء دسترنج است و از ماشين بيرون نمىآيد قليل - الوجود و پرقيمت است و متاع تا وفور نداشته باشد ارزان نخواهد بود و علاج اين علت مادام كه خود قوهء راه انداختن كارخانجات نداريم ، اولا مهما امكن منسوجات و امتعه داخله را پوشيدن و استعمال كردن و ثانيا - ترك اسراف و تبذير نمودن و در - ما يحتاج باقلّ درجه قناعت كردن است .
و الا مادام كه حريرهاى ذرعى الى ده تومان و بافتههاى بىفضلت و چهلچراغهاى گرانقيمت و آئينههاى بلندمرتبت و مزخرفات طفلانه چون سيل هولناك رو به ولايت ما گذاشته ما بايد هميشه منتظر سفالت و مذلت و فقر و پريشانى شويم ، و اين نيت مدتى است اعلان و تا يك درجه اثر بخشيده ولى هنوز فضول معيشت فوق الاحصاء است و تدابير عملى لازم است تا ترك شود .
علت دوم تنزل پول است ( اگرچه در نظر عوام در صورت ترقى است ) وقتى ليره طلاى عثمانى يكى دو تومان بود حالا كه پنج تومان شده به همان ميزان ساير نرخها را هم ترقى داده و اين علت غالبا مرجعش به تجارت خارجه است اگرچه علل ديگر نيز دارد و ضرب هفتاد كرور پول سياه ! ! كه آخرش معلوم است چه شد ، يكى از آن علل است .
علت سيم كثرت نفوس و قلت دخل است تزايد مواليد امرى است حسّى و اگر در ساير ممالك سالى صدى سه علاوه شود در ايران مسلما صدى ده لااقل صدى پنج اضافه مىشود . و حال آنكه مداخل ما رو بتزايد ندارد ، چنانچه اول گفتم مملكت ما مملكت زراعت است و غالب معاش اهل ايران خاصه آذربايجان از محصولات زمينى است و محصولات زمينى گذشته از ساير محظورات چندين آفت آسمانى دارد و مزارع و باغات
مجموعه آثار قلمى ثقة الاسلام شهيد تبريزى ( فارسى ) — صفحة 212
مساهمون: ميرزا على تبريزى ( شهيد )
ص٢١٢