الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَ خُذُوهُمْ وَ احْصُرُوهُمْ وَ اقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ .
« 1 » پس چون اين آيتها رسيد و آيات صبر منسوخ گشت سپاه بفرستاد به ناحيتها ، و خود برفت به تن خويش - و آن را شرحها بسيار است ، به توفيق ايزدى عزّ و جلّ در پايان كتاب ياد كنيم . و به اين جايگاه ذكر هر چيزى مختصر برين سان كرده شود .
اندر شوّال غزو أحيا و خرّار و الأبوا و ابوط * بود ، پس غزو ذات العشيره * ؛ و درين غزو لقب بو تراب بر على بن ابى طالب افتاد . و در ذو القعده پيغامبر فاطمه را به على سپرد . و هم درين سال عايشه را به خانه آورد ؛ و اسعد بن زراره به فجأت بمرد . و جهودان گفته بودند : " ما جادويى كرديم كه مسلمانان را فرزند نيايد . " پس عبد اللّه بن الزّبير از مهاجريان بزاد ، و نعمان بن البشير ؛ و مسلمانان شاد شدند و تكبير كردند .
السّنة الثّانية
غزو بدر الاولى * بود و غزو بطن النّخله * . پس اندر شعبان - و رجب نيز روايتست - قبله سوى كعبه گشت ، قوله تعالى :
فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ .
« 2 » و پيش ازان سوى بيت المقدّس نماز كردندى . و ازين پس آيت آمد :
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ
. « 3 » و پيغامبر نمىدانست كه كدام روز روزه بايد گرفت ، تا اين آيت قرآن فرارسيد :
شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ .
« 4 »
و بعد ازين غزو بدر الكبير بود و كشته شدن صناديد قريش ، چون عتبه و شيبه و بو جهل و ابو البخترى و اميّه بن خلف و بسيارى اشراف مكّه . و عبّاس ، عمّ پيغامبر ، و عقيل بن ابى طالب هر دو مسلمان شدند . و اين آيت فرود آمد در حلال داشتن غنيمت ، كه در هيچ شريعت حلال نبود ، قوله تعالى :
فَكُلُوا مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلالًا طَيِّباً .
« 5 » پس خبر اسيران بدر بود و فدا كردن ايشان . و اين همه در ماه رمضان بود .
و اندر ماه شوّال عمرو بن وهب الجمحى * از مكّه بيامد به قصد كشتن پيغامبر به فرمان صفوان بن اميّه . و جبرييل عليه السّلام بيامد و پيغامبر را خبر داد ، و عمرو مسلمان شد ، بعد از آنكه پيغامبر او را بگفت : " به چه كار آمدى ؟ " و ازين
هامش
( 1 )Sure 9 , Teil von Vers 5 ( defektiv , vgl . Endnote ) .( 2 )Sure 2 , Teil von Vers 144 .( 3 )Sure 2 , Teil von Vers 183 .( 4 )Sure 2 , Teil von Vers 185 .( 5 )Sure 8 , Teil von Vers 69 .