اختيار و گزينش را از آنان سلب گرداند ؛ و همهء اينها را از روى رحمت و مغفرت و قبول مراتب توبه و استغفار ، صورت مىدهد ؛ امّا ، با وجود اين هيچ چيز و هيچ كس نمىتواند او را از عذاب و عقاب اينان درمانده سازد ، يا قدرت و توانايى وى را بر انزال عذاب در ميان آنان سلب كند .
موضع شانزدهم
آيات سورهء زخرف ، كه با اين آيهء شريفه آغاز مىشود :
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا إِلى فِرْعَوْنَ وَ مَلَائِهِ فَقالَ : إِنِّي رَسُولُ رَبِّ الْعالَمِينَ
« 1 » .
و با اين آيهء شريفه پايان مىيابند :
فَلَمَّا آسَفُونا انْتَقَمْنا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْناهُمْ أَجْمَعِينَ . فَجَعَلْناهُمْ سَلَفاً وَ مَثَلًا لِلْآخِرِينَ
« 2 » .
در اين مقطع از داستان ، مشاهده مىكنيم كه آيات در سياق گزارش آن شبههء معروف كفّار در برابر دعوت اسلام مطرح شده است . كفّار مكّه مىگفتند : چرا قرآن بر مردى بزرگ و صاحب مال و صاحب نام از شهر مكّه يا از شهر طائف ، نازل نشده است ؟ !
وَ قالُوا : لَوْ لا نُزِّلَ هذَا الْقُرْآنُ عَلى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ
« 3 » .
قرآن كريم از دو سوى به پاسخ اين شبهه پرداخته است :
از يك سوى ، تبيين فرموده است كه روزى و دارايى ، يك عطيّهء بشرى يا تنها حاصل كوشش شخصى و هوش و زيركى و مهارت نيست ؛ بلكه يك دادهء خدايى است كه اهداف اجتماعى و سازماندهىهاى پيچيده دارد :
أَ هُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ نَحْنُ قَسَمْنا بَيْنَهُمْ مَعِيشَتَهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ رَفَعْنا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِيًّا ، وَ رَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ
« 4 » .
از سوى ديگر ، تبيين فرموده است كه اين دادههاى مادّى خداوند ، بر خلاف مقياس
هامش
( 1 ) زخرف / 46
( 2 ) زخرف / 55 - 56
( 3 ) زخرف / 31
( 4 ) زخرف / 32