- نسبت به محيط نزول قرآن و قرائن حاليّهء همراه با نزول آيات و سور قرآن ، ايشان مىدانستهاند آيه آيهء قرآن ، چه وقت و دربارهء كدام افراد و گروهها و براى چه غرضى و چه هدفى ، نازل شده است .
حتّى ، آنان كه رجوع به قياس و مانند آن از قبيل ادلّهء ظنّيّه ( دلايل ظنّى ) را صحيح مىدانستهاند ، تنها در صورتى اين كار در نظرشان صحيح بوده است ، يا قائل به حجّيّت اين ادلّهء ظنيّه مىشدهاند ، كه فقدان دليل و نصّ و حكم شرعى مشخّص و معرفت اسلامى را در ارتباط با مسألهاى احراز كرده باشند ، يعنى بنا به تعبير اصوليّون ، « انسداد باب علم » به سوى آن حقايق شرعى ، ثابت و محرز شده باشد .
امّا ، وقتى فرصت باقى است ، و راه براى رسيدن به حكم شرعى و معرفت يقينى نسبت به حقايق شرع مقدّس ، از طريق بهرهگيرى از علم و استفاده از وسايل و اسباب اثبات يقينى ، همچنان باز باشد ، رفتن به سراغ ادلّهء ظنّيّه ، اجماعا ، صحيح نيست .
اين است آن نكتهاى كه مورد نظر و تأكيد اهل بيت عليهم السّلام در اين روايات فراوان بوده ، و اين است آن علّت اساسى كه ائمّهء اهل بيت عليهم السّلام به موجب آن ، در برابر « مكتب رأى » اين همه انكار و استنكار داشتهاند .
ايمان به صحّت اين امر بود كه گروه كثيرى از بزرگان فقهاى جمهور را در دوران هر يك از امامان اهل بيت عليهم السّلام وادار مىكرد كه به آن حضرات مراجعه كنند تا به شناخت كافى از اين حقايق برسند ، و در زمينههاى مختلف معرفتى ، بويژه در تفسير ، تحت تأثير ايشان قرار گيرند . « 1 »
در اين مقام ، به برخى از رواياتى كه نشانگر اين فهم و برداشت ما از موضع اهل بيت عليهم السّلام در اين ارتباط است ، اشاره كنيم :
1 . روايتى كه ثقة الاسلام كلينى قدّس سرّه ، و نيز شيخ صدوق قدّس سرّه در عقايد از سليم بن قيس آوردهاند ، و ما در ارتباط با همين موضوع قبلا به آن اشاره داشتهايم .
2 . روايتى كه ثقة الاسلام كلينى قدّس سرّه به سند صحيح از ابو الصباح ( كنانى ) نقل كرده است كه
هامش
( 1 ) اين موضوع را در كتاب ديگرمان « دور اهل البيت فى الحياة الاسلاميّة » مورد بحث قرار دادهايم ، كه اميدواريم خداوند متعال ما را براى تكميل و چاپ و نشر آن توفيق دهد .