بن محمّد عليهم السّلام : كيف لنا بالحديث مع هذه الآية :
يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ
فامّا من قال بانّ الله تعالى لا يعلم الشىء الّا بعد كونه فقد كفر و خرج عن التوحيد » « 1 » يعنى : اين سخن حضرت علىّ بن الحسين است و حضرت علىّ بن ابى طالب پيش از آن حضرت ، و حضرت محمّد بن على ، امام باقر ، و حضرت جعفر بن محمّد ، امام صادق عليه السّلام كه گفتهاند : با وجود اين آيه :
يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ
، ما چه مىتوانيم بگوييم ؟ كسى كه بگويد خداوند متعال نسبت به اشيا علمى ندارد مگر پس از پديد آمدن آنها ، كافر شده و از توحيد خارج شده است .
با توجه به مطالب ياد شده ، ديگر جايى براى تشكيك در مسألهء بداء باقى نمىماند ، البّته اگر بداء را بر همان محور نسخ بگيريم و در حوزهء تكوين پيادهاش كنيم . اتّهام اماميّه به انحراف نيز ، به خاطر قائل شدن به بداء ، چيزى جز همانند اتّهام مسلمانان ، به خاطر قائل شدن به نسخ ، از سوى يهود و نصارا نخواهد بود .
نسخ در شريعت اسلام
نسخ در شريعت اسلام امر ثابتى است كه تقريبا احدى از علماى مسلمين در آن شك نكرده است ؛ چه نسخ احكام شريعتهاى پيشين بوده باشد ، و چه نسخ بعضى از احكام خود شريعت اسلام . بعضى از موارد نسخ در شريعت مقدّسهء اسلام را ، قرآن نيز تصريح فرموده است . چنان كه خداوند حكم روى كردن به قبلهء نخستين در نماز را نسخ فرمود ، و پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و مسلمانان را امر فرمود كه از آن پس در نماز به طرف مسجد الحرام روى كنند . با وجود اين ، مىبينيم كه نسخ معركهء آرا و ميدان اختلاف نظر علماى اسلامى در علوم قرآن شده و اختلاف سر گرفته است كه آيا عملا برخى از احكام ثابت در قرآن كريم به واسطهء خود قرآن يا به واسطهء سنّت نبوى متواتر منسوخ گرديده يا خير ؟
اين اختلاف نظر با دو طرح پيشنهاد شده است :
هامش
( 1 ) كتاب الغيبة ، 430 ، مؤسسة المعارف الاسلاميّة