تومان است و يا 1000 تومان ) شك كند ( اين علم اجمالى او ) ، موجب فحص و احتياط نمىشود .
علاوه بر اينكه ( اين علم اجمالى فحص و احتياط نمىشود ) اگر اين مقدار علم اجمالى قبل از فحص مانع از اجراء برائت بشود ، پس بعد الفحص هم مانع از اجراء برائت خواهد شد .
زيرا با وجود اين علم اجمالى ( هم ) رجوع به برائت جايز نيست و لو بعد الفحص .
مرحوم علامه در كتاب تحرير ، در باب نصاب غلّات مىفرمايد :
اگر ( كسى ) در رسيدن ( گندم و يا به طور كلّى غلات خود به حدّ نصاب ) شك كند ، درحالىكه نه وسيله كيلى در آن وجود دارد و نه ابزار كشيدنى ، و اين ابزار يافت نشود ، وجوب زكات ساقط مىشود ، اگرچه استحباب دادن آن به حال خود باقى است . تمام .
سپس شيخ مىفرمايد :
و ظاهر اين سخن علّامه ( يعنى و لم يوجد ) ، در صورت تعذّر و دشوارى از فحص و تحصيل علم به مقدار نصاب ، اصل ، اجراى برائت است .
- خلاصهء مطلب اينكه :
1 - مطلبى را كه اين حضرات ذكر كردند كه در صورت امكان فحص در مورد برخى از افراد شبههء موضوعيّه ، تحصيل علم به واقع واجب است مشكل است .
2 - و مشكلتر از آن ( كه فحص را واجب دانستهاند ) ، فرق گذاشتنشان بين اين موارد است ( كه در برخى موارد فحص را واجب دانستهاند و در يك صورت در شبههء موضوعيه وجوبيه ، فحص لازم نيست ) ، در صورتى كه نزد فقها تقرير شده است كه در دوران امر بين اقل و اكثر ، اصل ، نفى آن مقدار زائد است . ( يعنى عندنا وجهى براى اين تفصيل نيست ) .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 173
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٧٣