حسنعلى خان جوانشير را از راه بيابان بلوچستان به كرمان فرستاده و از كرمان به طهران آمده از تعديات برادران فتيح خان شكايت كرد و از اظهار ارادت اهالى كابل و قندهار و پيشاور حكايت نمود و مستدعى ارسال يك نفر از ملكزادگان بدان سامان شد . خاقان صاحبقران به ملاحظهء عهد موافقت با دولت بهيهء انگليس و آشوب در سرحدات هندوستان قبول نفرمود . و چون خان مذكور در سند مهمات داشت بعد از اصدار فرمان از راه فارس و عمان روى به سند گذاشت .
و خاقان صاحبقران در اواسط جمادى الاول به زيارت معصومهء قم رفته از آنجا به سلطان آباد كزّاز « 1 » شد و سپهدار خدمات بزرگ كرد و اعزاز ديد . و در بيست و هفتم جمادى الثانى موكب فيروزى كوكب به دار الخلافه رجعت گزيد .
ينارال گربايدوف « 2 » خواهرزادهء بسقاويچ كه در هنگام مصالحه حاضر و به التيام امورات مصر بود به نزد ايمپراطور رفته و به وكالت و سفارت به ايران بازآمد و به اتمام شرايط عهدنامه مأمور بود . خاقان صاحبقران او را اعزاز و اكرام نمود و به استقبال و ميزبانى ، ميرزا محمد على خان كاشى و محمد ولى خان افشار را مأمور فرمود . يك روز بعد از ورود او ميرزا ابو الحسن خان شيرازى و اللهقلى خان قاجار نايب نسقچى باشى و ميرزا فضل اللّه على آبادى مازندرانى مستوفى به ديدن او رفتند . بعد از سه روز به آئين مقرر به حضور آمد و آداب حرمت ملوك را ملاحظه ننمود و نيكو سلوك نكرد و از آغاز كار دعوى استرداد اسراى قديم و جديد كه در سراى چاكران قريب و بعيد بودند نمود و دو نفر گرجيهء مسلمه كه در خانهء جناب آصف الدوله به سالهاى دراز توقف داشتند به اصرار بازپس خواست و او نيز واگذاشت . « 3 » علماى اسلام از اين اعمال خام تاب نياورده چندان كه در مقام نصيحت گربايدوف برآمدند يعقوب نام ارمنى « 4 » و بعضى مفسدان
هامش
( 1 ) - اراك فعلى .
( 2 ) - الكساندر سرگئىويچ گريبايدوفA . serguei Gribaiedov( 3 ) - روضة الصفا : « هردو را بخواست و ببرد و در خانهء خود نگاه داشت و آن دو زن به علماى شهر طهران پيغام مىكردند و به رجوع از ملت اسلام و بازگشت به آئين ارامنه رضا نمىدادند » .
( 4 ) - ايضا : « آغا يعقوب ارمنى كه از خواجه سرايان حرمخانهء خسروى بود و از مال ديوان مبلغى خطير بر ذمه داشت و كارگزاران دولت از وى مطالبه مىكردند پناه به حمايت ينارال گريبايدوف برده . . . يعقوب از ارامنهء ايروان و از اسراى سپاه ايران بود خود را رسته و آزاد خواست و در نزد گريبايدوف اسباب فتنه و فساد را سبب آمده اسراى گرجستان را از زن و مرد اسما و رسما بر ايلچى عرضه كرد » .