نواب شاهزادهء غيور وليعهد منصور نايب السلطنة العلية العاليه عباس ميرزا ، در اواخر شعبان با افواج دريا امواج و جيشى انبوه و توپخانهء باشكوه ، از تبريز حركت و در خوى نازل و سعيد آقا نام سيواسى را كه حسن خان سردار با هزار نفر اسير از قارص و نريمان فرستاده بود نواب و الا به نصيحت و ترك سوء سلوك به نزد رئوف پاشا مأمور فرمود و فايده نبخشود . ازجانب خاقان صاحبقران ، جناب اللهيار خان دولوى قاجار با ده هزار سواره و پيادهء جرار در سهشنبه بيست و پنجم شوال به امداد نواب نايب السلطنهء كامكار از سلطانيه روانه شد و شاهزادهء والامقام در اواسط شهر صيام از خوى جنبش گزيد و وارد چالدران گرديد . خبر رسيد كه جلال الدين محمد پاشاى چپان اوغلى و ساير پاشايان به طرف توپراق قلعه رفته حافظ على پاشا كمر همت به تسخير قلعه و جلال الدين محمد سنگرى متين بسته و در آن نشسته و ابراهيم پاشا در خارج سنگر به محافظت او مشغول است . از چالدران جمعيتى كه در آن اوان به جانب وان مأمور شده بود احضار و هماى رايت ظفر آيت به جانب بومان شوم روم در پرواز آمده وارد اواچق شد . سهراب خان غلام گرجى كه با فوج سرباز مراغه از غازيان مأمور به سلماس جدا شده به ركاب نصرت انتساب مىآمد در عرض راه به اكراد رومى و دلوباش كه بر سر ايلات خضرلو و تكورى ريخته بودند رسيد . از ظهر تا غروب آفتاب جنگ درپيوست و ايل تكور را برگردانيد و اغنام خضرلو را استرداد كرد . بقية السيف فرار كردند و فتحعلى خان دولوى بيگلربيگى خوى و محمد زمان خان خالوزادهء حضرت وليعهد نايب السلطنه كه به تاخت وان رفته بودند در منزل اواچق با دواب و اغنام غنيمت دررسيدند و نصرتآسا ملازم ركاب شدند . اهالى توپراق قلعه كه يكصد نفر خلج بودند حسن خان سردار را از محاصرهء حافظ على پاشا مخبر نمودند و پيغام آراستند و امداد خواستند . حسن خان مراتب اتفاقيه را به حضرت نواب و نايب السلطنه معروض داشت . موكب و الا بلا درنگ به عزم جنگ از منزل اواچق ايلغار فرمود . در هنگام عبور از قرا كليسيا دو هزار خانوار ارامنه را كه در آنجا توقف داشتند كوچانيده در ديادين و محالات متصرفى كارگزاران دولت ابد قرين متوقف فرمودند .
و نواب شاهزاده وليعهد ترك و عجم از منزل آل عرب حركت نموده خواست كه شب در اردوى حسن خان سردار راحت فرموده على الصباح به منازعه پرداخته باشد .
مجددا حسن خان معروض داشت كه روميه اصرار در تسخير تپراق قلعه كردهاند . نواب و الا توقف يك شبه را نيز موقوف ، حسن خان و حسين خان برادرش را برداشته با جمعى
فهرس التواريخ ( فارسى ) — صفحة 388
مساهمون: رضا قليخان هدايت
ص٣٨٨