را به جنگ و زور مسخر نمود و فوجى را به محافظت متوقف ساخت . قلعهء آق سراى را نيز محاصره فرموده بگشادند و بهلول پاشا مطيع شد . حسن خان سردار در جامع بايزيد رفته خطبه بهنام خاقان صاحبقران خوانده شد . شانزده عراده توپ از اين قلعجات ضميمهء توپخانهء مباركهء دولت ايران شد و موكب و الا به عزيمت ارزنة الروم حركت فرمود .
و حاجى حسن پاشاى چچن اقلى سرعسكر بايزيد به قلعه سنگ رفته در آنجا نيز درنگ نكرده به ارزنة الروم گريخت . محمد زمان خان دولوى قاجار و حسن خان قاجار قزوينى به تعاقب فراريان رومى تاختند . و به عرض نواب نايب السلطنه رسيد كه سليم پاشا والى ارمنيه با بيست هزار جمعيت به گرد محمد زمان خان درآمده و او را در ميان گرفته .
موكب و الا به اعانت محمد زمان خان ايلغار فرمود . رومى [ ها ] فرار نمودند و غازيان منصور ، ايشان را تعاقب كردند . محمد زمان خان به آوردن ايل حيدرانلو رفت ، چون ايشان فرار كرده بودند قرى و قصبات عرض راه را بغارتيد . پنج هزار اسير و هفده عراده توپ و دويست هزار دواب و اغنام گرفته مراجعت نمود . و اسماعيل خان بيات قلعهء ملاذگرد را مسخر ساخت ، و حسين خان به فتح قلعهء شير كه معروف به « موش » است پرداخت . و در ميانهء حسين خان و سليم پاشا مجادلهاى صعب روى داد و قلعه مفتوح نشد . حضرت نواب نايب السلطنه از جبال شامخه و جنگل انبوه بر سر قلعهء مذكور راند و در حوالى قراسو توپخانهء مباركه برجاى ماند و خود با افواج قاهره به محاصرهء قلعهء موش مستعد گرديد . اهل قلعه و علماء مصاحف مجيده را شفيع كرده طالب امان شدند .
محمد حسين خان زنگنه نايب ايشك آقاسى باشى ، سليم پاشا را مطمئن و به حضور نواب و الا آورد و بهازاى اين خدمت ايشك آقاسى باشى گرديد . و ميرزا ابو القاسم فراهانى وزير ملقب به قائم مقام به شهر رفته خطبه بهنام پادشاه اسلام خاقان صاحبقران فتحعلى شاه قاجار خواند . قلعجات خنوس و ارجيش نيز به سعى محمد زمان خان و حسن خان مسخر آمد . سليم پاشا به خلعت حكومت ارمنيه مشرف شد ، و ده هزار از ايلات آن حدود ملازم ركاب ظفر انتساب شدند .
و در اين عزيمت قلاع بايزيد و الشكرد و ديادين و ملاذگرد و بتليس و موش و اخلاط و عادلجواز و ارجيش و خنوس سواى تپراق قلعه كه حسن خان مفتوح كرد ضميمهء ممالك محروسه گرديد و چهل و هشت عراده توپ رومى به تصرف درآمد . و موكب مظفر نواب نايب السلطنة العلية العاليه منصور مراجعت گزيد .
فهرس التواريخ ( فارسى ) — صفحة 385
مساهمون: رضا قليخان هدايت
ص٣٨٥