عبد الوهاب اصفهانى به خراسان مأمور و نواب شجاع السلطنه احضار به حضور شد و با نور محمد خان قاجار دولو به خراسان باز گرديد .
و موكب حضرت خاقان صاحبقران به چمن خوش ييلاق حركت فرمود . خوانين خراسان هراسان به اردوى همايون شاهنشاهى آمدند و به طهران روانه شدند . بنياد خان هزاره با ده هزار پياده و سواره در قلعهء كاريز من اعمال باخرز با سپاه نواب حسنعلى ميرزا مصاف داد و روى به هزيمت نهاد . احمال و اثقال او به تصرف سپاه شاهنشاه گيتى پناه درآمد . و نواب حسنعلى ميرزا تا حوالى هرات رفته ميرزا موسى رشتى وزير او به هرات رفته مبلغى پيشكش گرفته رجعت نمود .
تركمانان تكه ساكن بام و بورمه در سال گذشته تاختوتازى در حوالى جوين و سبزوار كرده بودند . برحسب امر خاقان صاحبقران نواب محمد قلى ميرزا ملك آراى مازندران سپاهى به مدافعهء آن گروه روانه و در اوبهء آنها ريخته قتل و غارت و اسر و نهب عظيمى كردند .
و در اين سال خاقان بىهمال درى مرصع كه به ده هزار تومان اتمام يافته بود به ضريح مقدس حضرت امام همام على بن موسى الرضا - عليهما السلام - ارسال داشتند و امين الدوله برده نصب نموده مراجعت كرد .
و در دار العلم شيراز در پنجم ذيحجه زلزلهاى شديد روى نمود و جمعى هلاك شدند . و در اواسط شهر صفر نيز زلزلهاى ديگر اتفاق افتاد كه بسيارى از عمارات و ابنيه انهدام يافت . و در اين سنوات مؤلف در شيراز مىزيست و در آن زلزله مريض و بيمار بود .
و ايلات حيدرانلو و سيبكى به حدود روم رفتند و حسن خان سردار به كوچانيدن و بازآوردن آنها رفت . سليم پاشا به منازعه و منع درآمد و سردار مراجعت كرد . سرعسكر روم خسرو محمد پاشا ايلات را نداده دعوى چهرى من اعمال سلماس را نمود . كدخدائى از تبريز به نزد او مأمور شد او را نيز محبوس نمود . نواب مستطاب شاهزادهء اعظم نايب السلطنه عباس ميرزا به حكم خاقان گيتى ستان قاجار با سپاهى جرار به تنبيه سرعسكر حركت فرمود و حسن خان سردار قاجار قزوينى را به منقلاى لشكر فيروزى اثر مأمور فرمود . حسن خان در حوالى تپراق قلعه با سرعسكر مصاف داد و سرعسكر منهزما به حصار تپراق قلعه پشت داده در يورش ديگر چهار هزار نفر از روميه مقتول شدند .
سرعسكر گريخت و سردار ايران ، تپراق قلعه را به تصرف درآورد .
نواب نايب السلطنه از چالدران به جانب بايزيد و وان حركت فرمود و قلعهء زنگ زور
فهرس التواريخ ( فارسى ) — صفحة 384
مساهمون: رضا قليخان هدايت
ص٣٨٤