قلعه ، حسن خان برادر سردار و كلبعلى خان سپانلوى قاجار و اشرف خان دماوندى و ميرزا علينقلى خان فندرسكى دست به مدافعه برآوردند . رزمى عظيم درپيوست و به ضرب توپ و تفنگ و ديگر آلات جنگ عرصه بر سپاه روسى تنگ كردند و ايشان را از اطراف و بروج در قعر خندق افكندند و قريب به سه هزار نفر صاحبان مناصب مقتول و دو هزار ديگر مجروح و بقية السيف سپاه روسى با ينارال گداويچ خود را به كنارى كشيده در سنگرها آرميدند و در بيست و دويم شوال به گرجستان رفتند . حسين خان سردار و اسماعيل خان قاجار تا محال آواران « 1 » در قفاى آن آوارگان تاختند و جمعى را مجروح و مقتول ساختند . على خان قوانلو و امان اللّه خان افشار نيز به مبارزت دو سردار روسيه مبادرت كردند و بر آن دو نفر غالب شده روى به اردو آوردند . شيخعلى خان قبه نيز در حوالى دربند با روسيهء آنجا منازعتى كرده مظفر شد . على خان قاجار بهعلت زخمى كه در پا داشت درگذشت .
و خاقان صاحبقران بعد از شكار زرند و ساوه وارد دار الخلافه گشت .
و در اين ايام سر هرفرد جنس بارونت « 2 » سفير انگليس با نامهء دوستى ختامه روانهء ايران شد . بعد از ورود در بندر ابو شهر توقف گزيد و اذن حضور بخواست . محمد خان حاجيلر « 3 » روانهء شيراز شده و با او به اصفهان آمده بعد چندى توقف جنرال غاردان خان وكيل دولت فرانسه از راه تبريز و تفليس به پاريس شتافت و سفير دولت انگليس از اصفهان به دار الخلافه آمد و در خانهء حاجى محمد حسين خان امين الدوله منزل گزيد .
ميرزا رضى تبريزى صاحب زينة التواريخ درگذشت « 4 » .
نواب شاهقلى ميرزا و محمد مهدى ميرزا متولد شدند .
سال هزار و دويست و بيست و چهارم
در سيم شهر محرم سفير دولت انگليس به حضور خاقان صاحبقران شرفياب شد و نامهء خلت ختامهء پادشاه انگليس را با يك قطعه الماس قيمتى كه به تقويم جوهريان بيست
هامش
( 1 ) - نام اين محل بهصورت « اباران » هم در متون تاريخى آمده .
( 2 ) .Sir Harford Jones Baronet( 3 ) - ناسخ : على محمد خان حاجيلر استرابادى .
( 4 ) - از ادبا و شعراى معروف عهد قاجارى متخلص به « بنده » كه به فارسى و عربى و تركى شعر مىگفت . پدرش ميرزا شفيع نيز مردى اديب و منشى بود . جسد ميرزا رضى به عتبات منتقل و در نجف اشرف مدفون گرديد .