و پنج هزار تومان ارزش داشت از نظر همايون گذرانيد و مورد التفات بىپايان گرديد .
عهدى مجدد بسته شد و عهود ديگر شكسته « 1 » .
و در اين سال فضلاى عالى مقام و علماى اسلام بالاتفاق فتوى دادند كه مدافعه با روس جهاد است و حضرت شاهنشاه اسلام پناه مجاهد فى سبيل اللّه است .
فتحعلى خان خواجه وند از سفارت سند بازآمده ميرثابتعلى نام رسول ولات سند و پيشكش آنها بهنظر مبارك رسيدند . ميرزا مهدى نام اصفهانى « 2 » بهاتفاق او به سند مأمور گشت .
و در زمستان اين سال در دار المرز مازندران زلزلهء عظيم حادث گشت و ابتداى ظهور آن عصر روز جمعه آخر ذيقعده بود و تا مدت يك ماه در كمال شدت و تا چند ماه ديگر فى الجمله ملايمتى داشت . عمارات رفيعه با خاك برابر و زمينها شكافته گرديد و گل سياه برآمد . با آنكه در آن سال مؤلف در بارفروش ساكن و زياده از هشت و نه سال نداشت و اكنون در پنجاه سالگى مىباشم هنوز دهشت آن واقعه فراموش نيامده .
نعوذ باللّه من غضب اللّه . و بعضى واقعهء زلزله را در سال قبل دانستهاند « 3 » .
و در اين سال نواب شاهزاده عبد اللّه ميرزا متخلص به « دارا » به ايالت خمسه مأمور شد و جناب ميرزا محمد تقى على آبادى خلف ميرزا محمد زكى مستوفى الممالك خاقان سعيد شهيد متخلص و ملقب به « صاحبديوان » به وزارت او مسرور گشت .
و نواب حسام السلطنه محمد تقى ميرزا به حكومت بروجرد و جاپلق و سيلاخور نامزد و ميرزا على گرايلى به وزارت او منصوب شد .
و نواب شيخعلى ميرزا كه بطنا نبيرهء شيخعلى خان زند است به حكومت ملاير و احشام زنديه برقرار و حاجى ميرزا اسماعيل اشرفى ناظر سابق به وزارت او مخصوص گشت .
غراف گداويچ بهسبب شكست ايروان مغضوب و احضار به درگاه پادشاه روس شد و طور مصوف « 4 » به سردارى گرجستان برقرار شد .
نواب شاهزاده محمد على ميرزا به چمن سلطانيه مأمور و حاج ميرزا ابو الحسن خان شيرازى همشيرهزادهء مرحوم حاج ابراهيم خان وزير خاقان شهيد بهواسطهء انتساب با
هامش
( 1 ) - يعنى قراردادى با انگلستان بسته شد و قرارداد فين كن اشتاين لغو گرديد .
( 2 ) - ناسخ التواريخ : ميرزا مهدى دبير حاجى محمد حسين خان امين الدوله .
( 3 ) - منظور مؤلف ناسخ التواريخ است .
( 4 ) .Tormassof