و در پنجشنبه ربيع الثانى حضرت خاقانى با فرسكندرى و شوكت سليمانى به چمن سلطانيه حركت فرمود . امير ناصر الدين تورهء بخارائى از برادر خود امير حيدر توره خائف شده استدعا نمود كه رخصت يابد و بهاتفاق اميرى از امراى ايران با هزار خانوار مروزى به ارض اقدس آمده باشد . به توسط نواب شاهزاده محمد ولى ميرزا والى خراسان مرخص به حضور و شرفيابى خدمت گرديد و محمد خان قاجار نايب روانه شد و امير ناصر الدين توره را با محمد شريف خان مروزى برادرزادهء حاجى محمد حسين خان قاجار و هزار خانوار كوچانيده به ارض اقدس آورد و در آن ولايت اقطاع يافت و با نواب محمد ولى ميرزا مواصلت كرد . پس از چندى به سياحت روم و روس رفت و آخر در روس وفات يافت .
فىمابين سليمان پاشا وزير بغداد و عبد الرحمن پاشا حاكم شهر زور مخالفت روى نمود و به مدافعه كشيد . عبد الرحمن پاشا مغلوب شده به جانب كرمانشاهان آمده متوسل به اولياى دولت خاقانى گرديد و فرج اللّه خان افشار به امر خاقان گيتى ستان قاجار مأمور به منازعهء سليمان پاشا شده عبد الرحمن پاشا را نصب كرده به اردو پيوست .
گداويچ با سفير دولت فرانسه تعهد مصالحه كرد و صورتى نگرفت . و ملكم « 1 » بهادر از دولت انگليس به سفارت ايران آمد و راه نيافت . غراف گداويچ بعد از رجعت خاقان صاحبقران به دار الخلافه مصمم به تسخير ايروان شد و فوجى بر سر نخجوان فرستاد و خود به يورش قلعهء ايروان روى آورد .
و سلطان سليم خان معزول شد و سلطان محمود خان به سلطنت رسيد .
و در ششم ذيقعدهء اين سال فرخنده مآل نايب السلطنة العليه را فرزندى بزرگوار و سلطانى كامكار از بطن صبيهء ميرزا محمد خان قاجار متولد و به « محمد ميرزا » موسوم شد .
هم در اين سال شاهزادگان عظام شاپور ميرزا و ملك قاسم ميرزا و منوچهر ميرزا و هرمز ميرزا و ايرج ميرزا « 2 » و كيكاوس ميرزا متولد شدند .
سال هزار و دويست و بيست و سيم
در شب نهم شوال سپاه روسيه يورش بر قلعهء ايروان بردند . خوانين و امراى شهر خاموش بودند تا اين كه صالداتها نردبانها بر قلعه نهاده به بالا برآمدند . مستحفظين
هامش
( 1 ) .Sir John Malcolm( 2 ) - جد ايرج ميرزا جلال الممالك شاعر معروف .