عريضهء او رسيد كريم خان زند ، زكى خان برادر امى خود را با خان ابدال خان كرد جهانبگلو و سه هزار سوار از اكراد و الوار به استقلال حسن دولوى قاجار به سرعت ايلغار روانه نمود . نواب حسينقلى خان جهانسوز شاه چون از ورود سردار به مازندران استحضار حاصل نمود با تمامى خدم و حشم به راميان رفته و پس از آن بنابر مصلحت وقت متوجه دشت گشت . زكى خان چندانكه در استقلال حسن خان اهتمام ورزيد دل وى از هيبت جهانسوز شاه مىلرزيد و قبول حكومت ننمود . آخر حكومت استراباد به ميرزا على خان دولو قرار گرفت و حسن خان بهجهت حفظ و صيانت اهل و عيال خود به حكومت هزار جريب و تمكن در قلعهء اكركاى راضى شد و در آنجا مسكون و محصون گرديد .
زكى خان از راه دامغان عزيمت صوب مقصود نمود و چون به محال چارده كه موطن و مسكن آباء و اجداد مؤلف اين كتاب است رسيد تطاول و تعدى خواست و سيورسات و راتبه طلب كرد . جد فقير اسماعيل كمال و ديگر رؤساى آنجا تن در نداده به قلعهء خود رفته چون زكى خان آنها را خيرخواه و دولتخواه نواب حسينقلى خان مىدانست بدين بهانه جنگ درانداخت و بالاخره بر آنها غلبه يافت . جد فقير و چهل نفر از آنها را به قتل رسانيده از رئوس آنها يادگار خود را كله منارى بساخت و قلعهء آسمان فرسا [ ى كلاته ] « 1 » را زمينآسا نمود و مردم آنجا را اسير و به شيراز برد . « 2 » كريم خان چون باخبر شد بنابر سلامت نفس در خشم شده زكى خان را مغضوب و اسرا را مرخص فرمود .
و هم در اين سال حاجت شاعر شيرازى « 3 » وفات يافت .
سال هزار و صد و هشتاد و پنجم
جهانسوز شاه قاجار بعد از رجعت زكى خان نابكار زند بر مركب عزيمت اخذ
هامش
( 1 ) - تكميل از روضة الصفا .
( 2 ) - عجيب است كه مردى چون هدايت ، فجايع و فضايح حسينقلى خان را به زور الفاظ ، بزرگ و افتخارآميز جلوه مىدهد و فجايع و خونخوارى زكى خان را بدينگونه زشت و مشمئزكننده توصيف مىكند . حسينقلى خان « جهانسوز » آدمكش دزد رذلى است چون زكى خان و سگ زردى برادر شغال .
( 3 ) - آقا يادگار شيرازى متخلص به « حاجت » در شيراز دكان عطارى داشته . آذر مىنويسد « تا هفتاد سالگى ازدواج نكرده بعد از اين اگر كند اللّه اعلم . صحبتش مكرر اتفاق افتاد » ( آتشكدهء آذر ، ص 377 ، حديقة الشعراء ديوان بيگى ، ذيل حاجت شيرازى ) ؛ ولى تا هشتاد و پنج سالگى هم ازدواج نكرد . سواد هم نداشته ( تذكرهء اختر ، فارس نامهء ناصرى ، سفينة المحمود ، ج 2 ) .