برانگيختند و بيست هزار تومان متقبل شده بدادند .
ولادت خاقان صاحب قران فتحعلى شاه - انار اللّه برهانه - را بعضى در اين سال در دامغان دانستهاند و در تاريخ ملك آرا « 1 » ثبت كردهاند .
سال هزار و صد و هشتاد و چهارم
حسن خان دولو حاكم استراباد نيز متوهم شده از حكومت استعفا جسته با متعلقين خود به بلوك انزان كه مسكن مرتضى قلى خان همشيره زادهء او و برادر نواب حسينقلى خان بود رفته نواب خان چون حال خال را در كمال اختلال ديد او را در قريهء نوكنده كه از قراى زرخريد خاقان شهيد سعيد محمد حسن خان مغفور بود استعانت و توطن و تمكن فرمود . اهالى استراباد استدعاى مقدم نواب حسينقلى خان ملقب به جهانسوز شاه به دخول و ورود شهر استراباد كردند . قبول نفرمود ولى به فندرسك و كبود جامه توجه نمود . اعيان و اشراف قاجار و تراكمه و عموم رعايا و برايا شرف دستبوس دريافتند . كمال خان افغان با سران قبيلهاى كه در آن ازمنه به آن امكنه متوطن بودند به خدمت آمدند . اللهويردى خان گرايلى حاكم جاجرم اظهار ارادت كرده هزار سوار از يموت و كوكلان و گرايلى و غيرهم به ركاب نصرت مآب و الا فرستاده در راميان بيوتات به انجام رسانيدند و به دامغان آمدند .
فوجى از دلاوران منصور را از راه رادكان ساور بر سر حسن خان دولو مأمور فرمود .
حسن خان خبر يافته به مازندران شد و كيفيت را به كريم خان وكيل معروض داشت . چون
هامش
( 1 ) - تاريخ ملك آرا كتابى است در تاريخ خاندان قاجار و رويدادهاى روزگار فتحعلى شاه در دو جلد تأليف عليقلى بن محمد چلاوى مازندرانى متخلص به اقبال . وى نخست منشى محمد قلى ميرزا ملك آرا پسر فتحعلى شاه و والى مازندران بوده سپس منشى تهماسب ميرزا پسر دولتشاه پسر فتحعلى شاه شده است . جلد اول اين كتاب در انساب اتراك و طايفهء قاجار و اسباب توطن ايشان در حومهء استراباد و رويدادهاى روزگار آقا محمد شاه و آغاز كار فتحعلى شاه و جلد دوم آن در پادشاهى فتحعلى شاه و خاتمهء اين كتاب نيز در سرگذشت شاهزادگان فتحعلى شاه است . تاريخ ملك آرا تاكنون چاپ نشده . براى اطلاع بر نسخههاى خطى آن رجوع شود به فهرست نسخههاى خطى فارسى تأليف احمد منزوى ( جلد ششم ، ص 4273 ) و در خصوص مؤلف آن يعنى عليقلى چلاوى به حديقة الشعراء ( تأليف سيد احمد ديوان بيگى ، به تصحيح و توضيح دكتر عبد الحسين نوائى ، انتشارات زرين ، تهران ، 1366 ) ذيل اقبال مازندرانى .