يومنا يوم لبيد * ما لنا فيه نبيذ
انّا من تعطيل يومى * بك فيه استعيذ
مهمان منند نيم لشكر * معذورم اگر شراب خواهم
ناصر الدّين انگشت نعم بر چشم كرم نهاد چون رسول بازگرديد بفرمود تا مبالغ گندم و گوسفند و نقل و شراب بسراى ملك تورانشاه نقل كردند ، ايشان را يك ماهه اسباب عيش ميسّر شد . پس اتفاق افتاد كه در هفته ملك سلطانشاه « 1 » فرمان يافت « 2 » چون پسرى نداشت ملك تورانشاه ملك را متعين بود ، تخت و تاج بوى سپردند « 3 » هم در هفته ناصر الدين را ببردسير خواند و عمل استيفاء ممالك بوى داد چه در ان عهد وزير صاحب مكرم « 4 » بود .
و گويند يكى از بزرگان و مدرّسان كرمان را در عهد وزير ناصر الدّين دانشمندى فاضل بزرگ برسيد بر سبيل انتجاع ، با مدرّس گفت كه من صيت كرم اين وزير شنيدهام و استمطار انواء « 5 » عاطفت او را اينجا آمدهام اگر تجشّم فرمائى و ذكر من بسمع اشرف [ رسانى ترا « 6 » ] ، شعر
و اذا امرؤ اهدى اليك صنيعة * من جاهه فكأنّها من ماله « 7 »
حاصل آيد . نام آن مدرّس از خاطر فرو شده است . به خدمت وزير آمد و شرح فضل آن عالم منتجع « 8 » بداد و از توقّع او اشارتى كرد . وزير فرمود جزاك اللّه خيرا همين چشم دارم كه چون اهل فضل رسند شرط اعلام بجاى آورى تا به قدر مكنت جهدى ميكنم و الدّال علي الخير كفاعله « 9 » در حال او را صلتى نيك « 10 » فرمود . چون دانشمند
هامش
( 1 ) - چ : تورانشاه ( وان سهو واضح است ) .
( 2 ) - چ : وفات يافت .
( 3 ) - وى در ماه رمضان سنة 477 بر تخت قاوردى صعود كرد ( محمد بن ابراهيم ص 18 ) .
( 4 ) - مراد ناصر الدين ابو عبد اللّه مكرم بن العلا وزير ادبپرور شاعر دوست تورانشاه ( چهارمين پادشاه از پادشاهان كرمان ) و ممدوح ابو اسحق ابراهيم بن عثمان الغزّى و منعم مقاتل بن عطيه ملقب بشيل الدوله است ( ابن خلكان چاپ مصر ج 1 ذيل حرف همزه ، ج 2 ذيل حرف ميم ، حواشى حدائق السحر بقلم آقاى اقبال صفحات 114 ، 115 ، محمد بن ابراهيم ص 18 - 19 ) .
( 5 ) - چ : انواع .
( 6 ) - در جميع نسخ بعد از « اشرف » « او را » دارد بدون فعل و بنابراين عبارت مضطرب است و تصحيح متن قياسى است .
( 7 ) - اين بيت از ابو تمام است و در نهاية الارب ج 3 ص 258 « اسدى » بجاى « اهدى » دارد .
( 8 ) - ى : مستجمع .
( 9 ) - حديث است ( نهاية الارب ج 3 ص 3 ) و معنى آن اين است : نيك آموزى چون نيكوكارى است ( امثال و حكم آقاى دهخدا ص 246 ) .
( 10 ) - ى : نيكو .