( 67 ) دلكى ملكى ؟
تهوماس در احوال شاهان افغان در دهلى ( ص 65 ) مىنويسد كه ممكن است اين نام تصحيف تراى لوكيه مالا
Trailokyamalla
باشد كه نام شاهيست از چند يله و سلطان ايبك كالنجر را ازو ستد .
اين رأى تهوماس بدليلى تقويه مىشود : كه نام وى در كتيبه پسرش ويراورمن
Viravarman
ذكر شده و او را بنام « نجات دهنده آن سرزمين از حملات توروشكه » خوانده است از يك كتيبهء خود اين پادشاه كه در عصر اخلاف التتمش در سرزمين چنديله حكم رانده معلوم است كه دورهء حكمرانى وى از 1205 م - ( 602 ه ) تا 1247 م ( 645 ه ) بود .
( رك : كتيبههاى هند 1 / 327 و كرونولوجى هند از مابل دف 177 كتيبههائى كه در كالنجر موجوداند اين مقصد را تاييد ميكنند ، كه در همين عصر اين سرزمين را هندوان واپس بدست آورده بودند ( آثار عتيقه هند 37 / 128 ) ( حواشى هوديوالا بر ايليوت 2 / 727 )
( 68 ) مواس ، مواسات
در گزيتير هند طبع 1908 ( ج 7 ص 402 ) مواس را بمعنى سرزمين آفت و طغيان زده آورده كه اين نام از طرف مراته برست پورهء غربى اطلاق ميشد ، و در ان غارتگران مدهش كاركو
Korkus
سكونت داشتند اصل اين كلمه ماهىواسى
Mahivasi
بود ، كه معنى آن ساكن ماهى باشد ، كه در عصر مغل نويسندگان سلمان دهلى آن را بر سران قبايل كوهستانى اطلاق كردهاند .
اما اين رأى نويسندهء گزيتير هنگامى متزلزل مىشود ، كه ما عين استعمال كلمه را در بين مؤرخان قبل از مراته و مغل مانند منهاج سراج و برنى و امير خسرو نيز مىبينيم . و اخير الذكر در شرح حال علاء الدين حملهء او را بر بهيلسه و مناطق مالوا ذكر كرده و گويد :
« هر جا كه در جنگل و بر كنار دريا يك مواس بود ، چه در اراضى مزروع و چه در صحارى ، تمام آن را زير اقدام لشكر خود فرو ماليد . » ( خزاين الفتوح )