ابو معشر جعفر بن محمد بلخى كه بقول ابن نديم در رمضان ( 272 ه ) از جهان رفته ، كتبى داشته كه اكثر آن را ابن نديم و حاجى خليفه ذكر كنند [ ( 1 ) ] ولى قانون مسعودى را به وى نسبت ندهند ، حاجى خليفه تصريح مىكند ، كه قانون مسعودى كتابى است در هيئت و نجوم ، نگاشتهء ابو ريحان محمد بن احمد البيرونى الخوارزمى المتوفى ( 440 ه ) كه آن را در سال ( 421 ه ) بنام سلطان مسعود در غزنه نوشت [ ( 2 ) ] قانون مسعودى كتابى است در علم هيئت و نجوم و جغرافيا كه داراى يازده مقالت و ابحاث مفصل و مستوفائى است در علوم مذكوره [ ( 3 ) ] و يك حصهء آن رازكى وليدى توغان استاد دانشگاه استانبول از نسخ آن برگزيدهء ، و باهتمام بنگاه آثار باستانى هند از دهلى طبع و شايع نمود .
در سنه 1960 م طبع هر سه جلد آن در حيدر آباد دكن صورت گرفت و از طرف دايرة المعارف عثمانيه نشر شد .
( 9 ) تاريخ مجدول :
حينى كه مولانا بحل و فصل قضاياى شرعى در دهلى ماموريت داشت ، بدست وى كتابى افتاد ، و مطالعهء آن مولانا را بران واداشت ، تا طبقات ناصرى را بنويسد اين كتاب را مولانا بنام تاريخ مجدول ذكر مىكند ، و در كتاب خويش مطالب عمده از ان بر ميدارد ، در مقدمهء كتاب راجع به آن چنين مىنويسد :
« وقتى از اوقات در ديوان مظالم و مقام فصل خصومات و قطع دعاوى كتابى در نظر آمد ، كه افاضل سلف براى تذكرهء اماثل خلف از تواريخ انبياء و خلفاء عليهم السلام ، و انساب ايشان و اخبار ملوك گذشته جمع كرده بودند ، و آن را در حواصل جداول ثبت گردانيده در عهد سلاطين آل ناصر الدين سبكتگين بر سبيل ايجاز و نهج اختصار از هر بستانى گلى و از هر بحرى قطرهيى جمع آورده ، و بعد از ذكر انبياء و انساب طاهر ايشان و خلفاى بنى اميه و بنى العباس و ملوك عجم و اكاسره بر ذكر خاندان سلطان سعيد محمود سبكتگين غازى بسنده نمود ، و از ذكر ديگر ملوك و اكابر و دودمانهاى سلاطين ما تقدم و ما تأخر اعراض كرده ، اين ضعيف خواست تا آن تاريخ
هامش
[ ( 1 ) ] الفهرست ، ص 386
[ ( 2 ) ] كشف الظنون ج 7 ص 103
[ ( 3 ) ] البيرونى سيد حسن برنى ص 246