بايد سال پيدايش مولف باشد ، پدر و مادرش كجا بودند ؟
نوشتههاى سابق ما ، اين پرسش را پاسخى است ، زيرا از گفتار خود مؤلف بر آورديم ، كه پيش از جلوس سلطان بهاء الدين بتخت باميان ( 587 ه ) پدر مؤلف در فيروز كوه بود ، و در حضرت سلطان غياث الدين ميزيست ، چون سلطان بهاء الدين پيش از جلوس وى را طلب داشت ، بنابران پيش از سال مذكور در بلروان يا پلروان بحضورش رسيد ، و بعد از ان هم در باميان بخدمتش پيوست . پس بدين حساب بايد پدر مؤلف بعد از ( 580 ه ) در فيروزكوه و غزنه باشد ، و در حدود ( 590 ه ) در باميان بمناصبى كه پيشتر مذكور افتاد رسيده باشد اگر تاريخ تولد مؤلف را همان ( 589 ه ) بدانيم ، پس پدرش در حدود همين سالها به لاهور نبوده ، و در غور و غزنه بود ، و چون پدرش در غور و غزنه و باميان بود ، معقول نيست كه مادرش در لاهور افتاده باشد و مؤلف در آنجا متولد گردد .
قرارى كه پيشتر هم اشارت رفت : از گفتار مؤلف و بودن مادر وى در حرم شاهى غور و ملكه ماه ملك و همچنان از تذكار ايام خوردى و سه سالگى در آنجا پديد مىآيد ، كه وى در فيروز كوه غور در حرم شاهى متولد گرديده ، و تا ايام بلوغ و رشد خود هم درانجا بوده است
سن طفولت و دانش آموزى مؤلف :
پيشتر گفتم كه مؤلف در حدود ( 589 ه ) در فيروز كوه غور در حرم سلطانى به دنيا آمد ، و مادرش با ملكه ماه ملك دختر سلطان غياث الدين همشير و همدرس بود ، قرار گفتار خود مؤلف سن طفولت وى پيش از بلوغ هم درانجا گذشت ، و در حجر تربيت آن ملكه پرورش يافت .
قرار شرحى كه پيشتر مذكور افتاد ، بسن سه سالگى در فيروز كوه بود ، و مراحم آن ملكه را نسبت بخويشتن خوب شرح داده ، و پرورش مادرانهء وى را چنين مىنويسد : « و آن ملكهء جهان اين ضعيف را در حجرهء پادشاهى خود ، چون فرزندان در پرورش پادشاهانه داشتى ، و شب و روز با صغر سن در حرم او بودى ، در نظر مبارك او تربيت يافتى ، و آن پادشاه زاده را مناقب بسيار است . . . » [ ( 1 ) ] به اين طور مولانا تا سن بلوغ در فيروز كوه بود ، و درين دوره دروس ابتدائى
هامش
[ ( 1 ) ] آغاز طبقه 17