علماء منقول و امناء معقول و اقاويل گفتهاند ، در معنى قران عاشر كه در اول قصيدهء امام يحيى اعقب رضى اللّه عنه ذكر كرده است كه :
احذر بنى من القران العاشر ، از ان قران حذر فرموده است و نصف قران كه در آخر قصيده ذكر آن كرده است و آن را [ ( 1 ) ] علامت آخر شدن دولت كفار مغل نهاده ، بعضى گفتهاند كه اين قران عاشر ، آن قرانى بود ، كه علويين زحل و مشترى را از مثلثهء [ ( 2 ) ] ارضى ، بعد از ده قران نقل افتاد [ ه ] به مثلثه [ ( 3 ) ] هوائى ، و معهود قرانات آنست ، كه در [ هر ] مثلثه دوازده قران باشد ، در دويست و چهل سال هر قرانى بيست سال و علويين در شهور سنه ثلاث و عشرين نقل كردند از مثلثه ارضى به مثلثه ( 10 ) هوائى . اگر قرار معهود بودى ، بايستى كه قران در جدى [ ( 4 ) ] بودى ، و اول قران دهم در سنه اثنى و ستمائة بود ، همان سال خروج چنگيز خان بود در زمين طمغاج ( و ) چين و فتنهء او در آخر سنه ست عشر [ ( 5 ) ] و ستمائة بر زمين عجم و خراسان رسيد . و الله اعلم .
بعضى از علماء چنين روايت كردند : كه مراد ازين قران قرن است ، و تمامت قرنى را هفتاد سال ميگيرند [ ( 6 ) ] به حكم حديث مصطفى صلّى اللّه عليه و سلّم كه اعمار امتى ما بين الستين الى سبعين [ ( 7 ) ] و كلمهء الى نهايت و غايت راست پس تمام قرن هفتاد سال باشد ، و اين قول موافق اهل نجوم است ، كه تمامى [ ( 8 ) ] ترتيب كوكب سبعه هر مولودى را ( به ) هفتاد سال منتهى گردد ، باز دور ترتيب بقمر بازگردد ، و اين طبقات بيان آن را احتمال نكند ، پس بنابرين قول ، اتمام دولت آن طايفه مىبايد در سنه تسع و خمسين و ستمائة [ يا در سنه ستين و ] يا در احدى و ستين باشد چنانچه از كفار اثر نماند ، و آنچه امام ربانى [ رضى اللّه عنه ] گفته است ، از اسرار نبوت است [ ( 9 ) ] و از معانى حروف قرآن مجيد و يقين كه اين چنين اسرار خود القا نتوان كرد ، پس يقين شد ، كه چون كه شاگرد أمير المؤمنين على رضى اللّه عنه ( بود ، از حضرت شنيده باشد ) و أمير المؤمنين رضى اللّه عنه از پيغام بر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، آن اسرار ) شنيده باشد ، و باتفاق علماء تفاسير أمير المؤمنين ( و امام المتقين )
هامش
[ ( 1 ) ] اصل : و اين را
[ ( 2 ) ] اصل : مثله
[ ( 3 ) ] اصل : مثلث
[ ( 4 ) ] اصل : حدى
[ ( 5 ) ] اصل :
ست و عشرين
[ ( 6 ) ] مط : مىگويند
[ ( 7 ) ] اين حديث حسن را ترمذى از ابو هريره و ابى يعلى از انس چنين روايت كردهاند : اعمار امتى ما بين الستين الى السبعين و اقلهم من يجوز ذلك ( جامع الصغيرار 48 )
[ ( 8 ) ] مط : تمام
[ ( 9 ) ] مط : نبوى است