درين اوان دستخط مبارك همايونى صادر شد كه جماعت سپاهيان به جهت چابكى ، كسوت خود را كوتاه كرده لباس نظام بپوشند ، حاجى ميرزا آقاسى هم كريمهء و ثيابك فطهر ( اى فقصر ) و آيهء
تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَ لَنْ تَبْلُغَ الْجِبالَ طُولًا
و آيهء
وَ لِباسُ التَّقْوى ذلِكَ خَيْرٌ
را دلالت بر كوتاهى جامه گرفته و اين آيات را در زير دستخط نگاشت و سپاهيان بسبك قديم ايران لباس نظام پوشيدند .
شاهنشاه غازى ، نوزدهم جمادى الاخر از خارج هرات حركت كرده بمشهد مقدس آمدند و نوزدهم شعبان هزار و دويست و پنجاه و چهار با حاجى ميرزا آقاسى وارد طهران شدند . « 1 »
هامش
اعظم مفاسد دولتى دانسته ، سياههء آن روسياهان را با مهملاتى كه نوشته بودند به ( حاجى ميرزا آقاسى ) داده ، جناب حاجى را در تنبيه و تأديب آن خودسران و ياوهسرايان مختار فرمودند و بر - اعتبار و شوكت ( حاجى ميرزا آقاسى ) روزبروز افزايش و زيادتى دادند .
حاجى ميرزا آقاسى ، نيز بعضى از آن هرزه درايان را كه نصيحت ايشان مفيد نبود و قابليت ماندن در اردوى همايون نداشتند از اردوى همايون دور نموده و بعضى ديگر را به نصايح مشفقانه تنبيه و آگاهى دادند . . . »
نقل از كتاب « تاريخ نو » تأليف « جهانگير ميرزا » چاپ مرحوم عباس اقبال ص 253 و نيز مراجعه شود به ناسخ التواريخ ، جلد دوم قاجار ص 54 و منتظم ناصرى جلد سوم ص 166 در موارد ديگر نظير مورد بالا .
( 1 ) - مسئلهء هرات ، در آغاز قرن نوزدهم كه انگلستان تسلط قطعى و كامل به هندوستان پيدا كرده بود بعضى از سوابق تاريخى در گذشته اولياى امور آن دولت را متوجه ساخت كه براى جلوگيرى از نظاير فتح هند بوسيلهء نادر شاه ، راههاى ورود به آن خطهء زرخيز بايد بسته شود .
در آن روزگار دولت مقتدرى كه در همسايگى هند باشد ، جز ايران ، وجود نداشت ، گرچه وقايع بعد از نادر و جنگهاى داخلى و گرفتارىهاى ديگر . ايران را بالنسبه از هند دور كرده بود ولى قيام تيپو صاحب امير ميسور و حملهء زمان شاه درانى به قصد تصرف شمال غربى هند و ظهور ناپلئون و اتحاد وى با پل امپراطور روسيه و قصد اردوكشى به هند و جلب نظر مساعد دولت ايران ، زمامداران انگليسى را به تشويش انداخت و اين پيشآمدها اساس گرفتارىهاى بعدى دولت ايران را فراهم ساخت .
لشكركشى افغانها بسوى هندوستان كه از سال 1748 تا اواخر 1759 در مدت دوازده سال چهار مرتبه بوقوع پيوست ، به منظور جهانگيرى نبوده بلكه مظالم خارج از حد و اندازه انگليسها نسبت به مردم صبور و صلحجوى هندى ، اندازه به حدى شديد و بيرحمانه بود كه آنها را -