تخطي إلى المحتوى الرئيسي

صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى ) — صفحة 167

مساهمون:

ص١٦٧
سنهء هزار و دويست و پنجاه و پنج « آقا خان محلاتى » بطهران آمد و در خانهء حاجى متحصن شد و از خطا و طغيان سابق معفو گشت بعد از چندى اطمينان يافته
هامش
عليه خود برانگيخته و امراى هند كه در مضايق شديد قرار گرفته بودند از زمان شاه افغان استمداد و استغاثه كرده و او را براى نجات و خلاص سرزمين‌هاى خود به جنگ و حمله به اردوگاه‌هاى انگليسى ، تحريص و تحريك نموده و نيز تعهد و تقبل نمودند كه روزى يك لك روپيه خرج اردوى او را بدهند . انگليسها از اين اردوكشى به وحشت افتادند و دربار ايران را با رشوه و وسائل ديگر بر آن واداشتند كه لشگر بسوى افغانستان بكشد . و وقايع بعدى از اين‌جا سرچشمه مىگيرد . در سال اول فتحعلى شاه ( 1212 ه . ق مطابق 1797 م . ) زمان شاه كه نوادهء احمد خان ابدالى بود ، در افغانستان سلطنت ميكرد ، برادر وى شاه محمود با پسرش كامران و برادر ديگرش فيروز فرار كرده به دربار فتحعلى شاه پناهنده شده و مورد عنايت شاهانه قرار گرفتند . در تمام ادوار تاريخى ، افغانستان جزو قلمرو ايران بوده است ، فقط مختصر زمانى پس از نادر ، احمد خان ابدالى در آن سرزمين سلسله‌درانى را براى چند سالى تأسيس نمود ، پس از آن اخلاف او از حكومت ايران اطاعت كامل داشتند . از اين‌جا به بعد تحريكات خارجيان شروع مىشود و افغانها را عليه ايران تحريك مىنمايند فيروز ميرزا ، امير تحت الحمايهء ايران در هرات و غوريان بر حكمران خراسان عاصى شد ولى از حكمران مزبور شكست خورد و فرار نمود و در سال 1229 همو با مساعدت مادى و معنوى انگليسها راه هرات پيش گرفت و چون خويشتن را ضعيف مىديد و يارائى در خود سراغ نداشت از در عذرخواهى درآمد و با اداى پنجاه هزار تومان نقد و خراج ساليانه و تحت الحمايگى نسبت به ايران امارت هرات را گرفت و خطبه بنام شهريار ايران مىخواند و سكه بنام او مىزد . مجددا در سال 1332 چون در آنجا اندكى پا گرفته بود به تحريك خارجى علم مخالفت برافراشت . اين‌بار حسنعلى ميرزا شجاع السلطنه بهرات شتافت و آنجا را مسخر كرد و فيروز ميرزا با تأديهء پنجاه هزار تومان جريمه بخشيده شد و مقرر گرديد كه خطبه و سكه بنام فتحعلى شاه كند . و پس از مراجعت سپاه ايران برادر وى محمود قصد لشكركشى به هرات كرد و در مدت گرفتارى جنگهاى ايران با روسيه خطه خراسان صحنهء تاخت‌وتاز طاغيان افغانى بود و فتحعليشاه پس از صلح با روسيه متوجه شرق ايران گرديد و عباس ميرزا را از تبريز احضار و بدفع سركشان و آرامش خراسان مأمور نمود . و تصميم شاه مبنى بر تسخير هرات مخالف با سياست انگليس بود و از آن دوره گرفتاريهاى تازه براى ايران پيش آمد كه منجر به انتزاع قطعى تمام افغانستان از ايران گرديد . پس از آنكه عباس ميرزا از جانب پدر مأمور تسخير هرات شد با انحراف مزاج و كسالت فرزندان خود ، محمد ميرزا و خسرو ميرزا را از دو طرف به محاصرهء هرات فرستاد و خود نيز با ميرزا ابو القاسم قائم مقام به خراسان آمد . محمد ميرزا باتفاق لشكر آذربايجان و خراسان از راه قلعه كوهستان روانهء هرات شد -