باعث اين مطلب همان است كه به شما عرض كردم . اينها همه نتيجهء ظلم و استبداد است . اينها همه به واسطهء اين است كه آن دودست چشمهاى شما را بستهاند . چشم ظاهر شما را نبستهاند بلكه چشم عقل شما را دوختهاند .
فَإِنَّها لا تَعْمَى الْأَبْصارُ وَ لكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ
« 1 » آقا جان من ، اگر خداوند پنجاه سال ديگر به من عمر بدهد و من منبر بروم ، باز همين يك كلمه را تكرار مىكنم ، و باز هم كم است ؛ و آن كلمه اين است كه : هيچ حكمى و هيچ حاكمى در مملكت نيست مگر قانون ، قانون است كه فرق بين شاه و گدا نمىگذارد . قانون است كه فرق بين سيد و غير سيد نمىگذارد . قانون است كه ملا و غير ملا نمىشناسد . قانون است كه حضرت اقدس اشرف و الا را با فلان پينهدوز به يك چشم ملاحظه مىكند . خداوند در كلام مبارك خودش در چند جا اسم عدالت و قانون را ميزان ، ذكر فرموده است . من جمله در سورهء حديد مىفرمايد :
لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْمِيزانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ .
و نيز در سورهء الرحمن مىفرمايد :
وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمِيزانَ .
مقصود از تمام اين ترازوها همان قانون عدل الهى است كه خداوند در ميان تمام بندگان خودش مقرر داشته است . چگونه ترازو هرچه را در او بگذارى تميز مىدهد و حكم مىكند ، حتى اگر يك خردل باشد معلوم مىكند . ديگر ترازو فرق بين شاه و گدا نمىگذارد . قانون خدايى هم همين قسم است . اگر يك خردل كسى به كسى ظلم كند خداوند حساب مىكند . در سورهء انبياء : آيهء 47
وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى بِنا حاسِبِينَ .
در بعضى از دول اروپا رسم است بالاى درب عدالتخانه شكل يك نفر پيرمرد كور و پك ترازو مىكشند . يعنى در ديوانخانهء عدليه ترازوى عدالت منصوب است كه قانون باشد ، و اين قانون كور است . به اين معنى كه هيچكس را نمىبيند تا اينكه ملاحظه بنمايد ، اى مسلمانان ، خدا شاهد است اغلب شما مسلمانها به واسطهء شدت ظلم و استبداد اصلا معنى قرآن را نفهميديد ، يعنى روح اسلام را ندانستيد . اگر دنيا مىخواهيد بايد عدالت و امنيت در مملكت باشد . اگر آخرت مىخواهيد بايد عدالت و امنيت در مملكت باشد . مملكتى كه با عموم طبقات رعيت به طريق عدالت و مساوات در حقوق رفتار نشود و بازار ظلم رواج داشته باشد مردم اين مملكت نه دنيا دارند نه آخرت . حالا شما زود است اين حرف را بفهميد كه چگونه ظلم باعث خرابى دنيا و آخرت است . بلكه براى اينكه فرزندان شما بعد از پنجاه سال ديگر بفهمند عرض مىكنم كه هركارى كه اسباب خرابى دنيا است همان كار اسباب خرابى دين و آخرت است و به عكس ، هرچه اسباب آبادى دنيا است باعث تحصيل آخرت است .
اگر تاريخ صدر اسلام و حالات حضرت خير الانام صلوات اللّه عليه را خوانده بوديد خوب مىفهميديد كه هيچچيز باعث آن ترقى فوق العاده مسلمانها در صدر اسلام نبود مگر همان قانون عدل ، و مساوات . مثل سيلى كه از كوه سرازير شود همان قسم مسلمانها پيش مىرفتند ، آن
هامش
( 1 ) - آيهء 46 از سورة الحج ، سورهء 22 .