هزار تومان بگيرد . كاش اين صد هزار تومان را به شاه مىداد كه بيچاره شاه هم در دست آنها مظلوم و مقهور بود . پادشاه را هم مىچاپيدند . حالا مىخواهم ببينم چه شد كه اين دو دست از يكديگر جدا شد . اين دو دست كه بعد از پيغمبر صلى اللّه عليه و آله تا پارسال با هم يكى بودند ، و از يكديگر نگاهدارى مىكردند چه شد كه از يكديگر جدا شدند . اولا از نظر توجه امام عصر يعنى امام عصر كه پدر مهربان ما مسلمانهاست و طبيب امراض روحانى ماست وقتى فهميد امروزه مزاج شما مستعد است از براى اينكه در تحت قانون داخل بشويد و از زير ظلم و استبداد خارج بشويد چنان توجهى فرمود كه اين دو دست از يكديگر جدا شدند .
دويم همان جهتى كه امير المؤمنين صلوات اللّه و سلامه عليه فرمود . جمعى رفتند خدمت حضرت از ظلم ظالمى شكايت كردند . حضرت فرمود جمعيت ظالم زيادتر است يا جمعيت مظلوم .
عرض كردند مظلوم . فرمود پس ظلم نكشند ، قبول ظلم نكنند . حالا هم در مملكت ما شما خودتان ديگر قبول ظلم نكرديد . وقتى كه شما قبول ظلم نكرديد و به حقوق خود آگاه شديد ، خداوند مقدر فرمود كه ابتدا دو نفر از رؤساى روحانى يعنى سيدين سندين و حجتين آيتين آقاى آقا سيد عبد اللّه ، و آقاى آقا مير سيد محمد ، با يكديگر عقد اتحاد بسته و در بناى اساس عدالت و مشروطيت سلطنت اقدام فرمودند . و در هرموقع و هرمورد از هيچچيز مضايقه نفرمودند تا اينكه سى كرور ملت را از قيد رقيت درآوردند . پس اين اساس نتيجه اين اتفاق دو نفرى بود . اگر از طرف جميع رؤساى روحانى اقدام مىشد از اول ظالم ظلم نمىكرد ، يعنى جرأت ظلم كردن نمىكرد ، در هردوره و هرزمانى كه ظالم مسلط بر مسلمانها شد به واسطهء اتحاد او با علماء سوء بود . وقتى كه او با علماء سوء متحد و متفق مىشد چند نفر عالم عادل و مجتهد خدا شناس هم كه در مملكت بوده لا بد خانهنشين مىشد . اى اهل تهران ، صد هزار مرتبه شكر كنيد كه در طهران واقع شدهايد . اگر در ساير بلاد ايران از قبيل شيراز و اصفهان رفته بوديد مى - فهميديد كه من چه عرض مىكنم . پس امروزه كه بواسطهء اين مقدمات اين دو دست از يكديگر جدا شدند و حقوق مغصوبهء شما را رد كردند بايد قدر بدانيد .
بقيهء مواعظ آقاى آقا سيد جمال الدين از شماره 23 « 1 »
پس قدر اين نعمت را بدانيد و بر تقويت اين اساس بكوشيد . اين اساس و اين مجلس مقدس هم به منزلهء خانهء شماست . آنها هم نمايندهء شما هستند . هركارى كه مىكنند براى شماست . پس هرقدر در تقويت و استحكام او سعى بكنيد در حق خودتان كردهايد . امروزه هم كه روز سيم ماه مبارك است قانون اساسى از صحهء همايونى گذشته و چاپ شده ، آوردهاند مى - فروشند . از حسن اتفاق چون اين قانون تمامش مطابق با احكام قرآن است و مجرى احكام قرآن است ، و قرآن در شهر مبارك رمضان نازل شده ، بايد چنين اسبابش فراهم بيايد در شب غره شهر رمضان هم قانون اساسى به صحهء همايونى برسد . قرآن كتاب قانونى ما است . يعنى هرچه كه اسباب خير دنيا و آخرت ما در او است در اين قرآن است . اما چه كنم كه ظلم نمى -
هامش
( 1 ) - شماره 24 مورخ دوشنبه 27 رمضان 1325 .