خانهماندهء ترشيده را كه اميدى بيافتن شوهر نداشتند عصبانىتر ميكرد .
دو مرتبهء ديگر هم دستهء موزيك نظامى بخانهء عروس ميرفت يكى بعد از ظهر روز عروسى ، براى بردن رخت حمام داماد بسرحمام و ديگرى ، در موقع بردن عروس بود .
براى داماد يكى از حمامهاى عمومى را قرق ميكردند ، دستهء موزيك بخانهء عروس پى رخت حمام ميرفت ، قاليچهء كردستانى و سوزنى و بقچههاى ترمهاى كه لباس داماد در آنها بود ، در يك خوانچه و طاس و جامهاى كوچك و بزرگ و حنا و صابون در خوانچهء ديگر با ده پانزده خوانچه شيرينى و ميوه ، زير نواى موزيك بسرحمام منتقل ميشد . داماد با ساقدوش و سلدوش و جوانهاى خانواده و دوستان بحمام ميرفت ، همه حنا بسر ميبستند ، ميوهها در داخل حمام صرف شده و شيرينى در موقع رخت پوشيدن بين استاد حمامى و دلاكها و عملجات حمام تقسيم ميگشت . در مراجعت ، دستهء موزيك جلو داماد ميافتاد و تا عروسيخانه مىرساند .
در موقع عروس آوردن هم باز دستهء موزيك از خانهء داماد با مشعل و طبقهاى چراغ و عدهاى لاله بدست و فانوسكش و كسوكار داماد بخانهء عروس ميرفتند و جلو عروس افتاده عروس را به خانهء داماد ميآوردند .
عروسى
اين رسم عروسىهاى اعيانى دوره بود . اما چون اين عروسى ما عروسى خانوادگى و پدرم نوهء برادر خود را براى پسرش به خانه ميآورد ، يك مجلس زنانه در خانهء ميرزا شفيع خان مستشار الملك ، شوهر خواهرم كه پدر دوم عروس محسوب ميشد ، تشكيل داده ، تمام خانمهاى خانواده و دوستان به آنجا دعوت شده و يك مجلس مردانه هم در خانههائيكه آقا ميرزا جعفر برادرم در آن مينشست ترتيب داده بودند . پدرم بواسطهء زيادى سن در مجلس عروسى رسم نبود حاضر شود و در خانهء خودمان كه عروس را آنجا ميآوردند ميماند . حتى رقعههاى دعوت مردانه هم بامضا و مهر ميرزا محمود وزير بود و چون پدرم اهل تظاهر نبود ، در انداختن موزيك جلو موكب جهاز و رخت حمام داماد و همچنين جلو خود داماد در مراجعت از حمام ، كمر كار را درز گرفته بودند « 1 » باوجوداين در مجلس مردانه دستهء مطرب هم بود كه با موزيك نظامى كه دور حوض وسط حياط حلقه زده بودند ، بطور تناوب مهمانها را سرگرم مىكردند .
خرج هر دو مجلس را هم پدرم ميداد .
ما در مجلس زنانه بوديم و همان دستهء حاجى قدمشاد را هم خبر كرده بودند . عروسى دو روز بود . ميرزا شفيع خان مستشار الملك خانهء خود را تازه ساخته ، بسيار وسيع و در
هامش
( 1 ) - طاقهء عبا را را از وسط به دو قسمت ميكنند يكى بالاتنه و يكى براى دامن . در قسمت بالاتنه سرشانهها را بهم دوخته جاى آستين باز مينمايند و قسمت دامن را به پاى آن ميدوزند .
اگر عبا براى صاحب آن بلند باشد كمر آن را درز ميگيرند . اين اصطلاح در محاوره معمول است و در مورد هر كارى كه بخواهند باختصار يا كوتاهى آن بپردازند ، ميگويند كمرش را درز بگير يعنى كوتاه كن . بعقيدهء من اصطلاح و كنايهء بىمزهاى نيست و قابل آن است كه در نوشتن هم معمول شود .