بر دشمنان حمله كردند و تا آخرين قطرهء خون از جنگ باز نايستادند . بدين ترتيب قلعهء اديپور به دست اكبر شاه افتاد . ولى رانا راجهء ادى سنگ ، در اعماق كوههاى اروالى ، استقلال خود را حفظ كرد .
اكبر پس از اتمام فتح راجپوت در سال 1570 م . با تصرف دو قلعهء رانا تيمبهور و كلنجار ، در طى چند ماه ، سرزمين گجرات را نيز تصرف نمود و سپس ايالت بنگال را از دست داود افغان بيرون كشيد ( 1575 م . ) و آنگاه كشمير را مطمح نظر قرار داد .
كشمير سرزمين ثروتمند و خوش آب و هوايى است سخت زيبا در جنوب هيمالايا .
در اين سرزمين ، در هنگام سلطنت اكبر ، هرج و مرج فراوان حكومت مىكرد و اكبر به بهانهء رفع هرج و مرج بر تبتىهائى كه درين سرزمين ايجاد آشوب كرده بودند تاخت و آن ناحيت را به دست آورد ( 1586 م . ) و در سال 1592 م . بر ناحيهء سند دست انداخت .
در اوايل سلطنت اكبر ، در شبه جزيرهء دكن واقعهء عمدهاى روى داد . توضيح آن كه سلاطين بيدر و بيجاپور و گلكنده و احمدنگر كه از رفتار راما راجهء بيجانگر به ستوه آمده بودند بر او تاختند و در سال 1555 م . او را درهم شكستند و رام را به قتل آوردند و پايتخت وى را كه از پر شكوهترين و ثروتمندترين شهرهاى جهان بود به جاروب غارت رفتند و به تيشهء عداوت ويران كردند . اما اين سلاطين فاتح ، پس از اين موفقيت ، به جان يكديگر افتادند . اكبر كه در انديشهء تصرف دكن بود ، سپاهى به آن سرزمين فرستاد . اما اين خطر جديد بار ديگر مخالفت سلاطين را از بين برد و آنان را در مقابل دشمن خطرناك متحد نمود . آنان متفقا شاهزاده خانم چاند بىبى را كه زنى نيرومند و باهوش و پر حميت بود به سلطنت برداشتند . اين زن ، با آن كه سنش از پنجاه گذشته بود ، با پشتكار و فعاليت فراوان در مقابل سپاه اكبر به مقاومت ايستاد و حتى خود در جنگ شركت نمود و در نتيجه آنان را از احمدنگر بيرون راند . به محض بيرون رفتن سپاه دشمن ، باز جنگها و اختلافات داخلى شروع شد و چون چاند بىبى درين آشوبها كشته شد ، مغولان به بهانهء ايجاد نظم بازگشتند و شهر را در محاصره گرفتند و آن را تصرف كردند و ايالت خانديش را نيز به دست گرفتند .
بدين ترتيب دامنهء متصرفات اكبر از قندهار تا احمدنگر و از كابل تا بنگال توسعه يافت .
در اين سرزمين پهناور ، اكبر شاه نظام استوارى براى امور نظامى وادارى ترتيب داد .
شاه عباس ( مجموعه اسناد و مكاتبات تاريخى همراه با يادداشتهاى تفصيلى ) ( فارسى ) — صفحة 318
مساهمون: عبد الحسين نوائى
ص٣١٨