نوشتهاند كه جهانگير ، براى آن كه سفير شاه عباس را به كرنش و تعظيم وادار كند ، دستور داد در برابر تخت شاهى درى كوتاه ساختند تا چون زينل بيك از آن جا داخل شود ناگزير سر به سوى زمين فرود آورد . ولى روز ديگر ، هنگام بار سفير ايران چون مقابل اين در رسيد پشت به در كرد و خم شد و همچنان خميده از پس به درون بارگاه درآمد . جهانگير ازين رفتار ناشايسته كه توهينى به مقام عالى وى بود ، به سختى در خشم شد و از آن پس ديگر او را به مجلس خود بار نداد و امر كرد كه از پذيرايى وى نيز خوددارى كنند . به طورى كه زينل بيك ناچار شد ، براى مخارج روزانهء خود و همراهان ، تمام ظرفها و زين و يراقهاى زرين و سيمين خويش را بفروشد . »
اين شرح به نظر من سخت اغراق آميز مىآيد . چگونه زينل بيك ، كه خود از مقربين شاه عباس يا به اصطلاح زمان ، « از حاشيه نشينان بساط عزت » بود ، نمىدانسته كه سفير الزاما بايد احتراماتى را نسبت به پادشاه يك كشور ديگر رعايت كند . در حالى كه خود مسلما شاهد شرفيابى سفيران اروپائى و ترك و هندى و روسى و اوزبك به پيشگاه مخدوم خويش بوده است . خاصه آن كه شاه عباس ، به قول اسكندر بيك « بعد از امعان نظر به حال امرا و مقربان و معتبران اين دولت ، مشار اليه را كه به اهليت ذاتى و سنجيدگى و علو همت و آدابدانى و حسن سلوك متصف و به اعتماد و محرميت و ازياد قرب و منزلت از اقران ممتاز بود ، شايستهء امر رسالت و سزاوار اين خدمت دانسته » بود . چگونه چنين شخص « آدابدانى » با پشت به درگاه پادشاهى در مىآمده ، يا بدون اداى احترام و تعظيم و دست بر سينه نهادن راست به سوى تخت شاهى مىرفته است . اين گونه بىادبيها در خدمت پادشاهان ، آن هم از ناحيهء سفير فوق العادهاى ، بسيار زشت و توهينآميز بود . على الخصوص براى پادشاهى كه چنين مرد بىادبى را به سفارت انتخاب كرده است و مسلما اگر چنين بود و شاه عباس رفتار سفير خود را ناديده نمىگرفته و همانطور كه دنگيز بيك را در جلوى چشمان سفير اسپانى و همراهانش به دار آويخت ، او را نيز شديدا سياست مىكرد . در حالى كه به شهادت اسكندر بيك تركمان ، در هنگام بازگشت « خدمات زنيل بيك مستحسن افتاد و مورد توجهات خسروانه گرديده پايهء قدر و منزلتش ارتفاع يافت « 1 » . » از آن گذشته ، زينل بيك
هامش
( 1 ) - عالم آراى عباسى ج 2 ص 994 . زينل بيك اندكى بعد از مراجعت به ايران عنوان خانى و منصب سپهسالارى يافت ( سال 1034 ه ) .